Historia Jaguara XK

Jaguar zaprezentował XK120 na London Motor Show w 1948 roku. Pierwotnie roadster miał przede wszystkim pokazać nowy, rzędowy silnik XK o pojemności 3,4 litra, lecz zainteresowanie autem doprowadziło do uruchomienia seryjnej produkcji. Oznaczenie „120” odnosiło się do prędkości 120 mph, czyli 193 km/h; w chwili debiutu był to najszybszy samochód seryjny świata.

XK120 był pierwszym sportowym Jaguarem po modelu SS100. Początkowe egzemplarze roadstera otrzymały ręcznie wykonywane aluminiowe nadwozia, później stosowano stal. Konstrukcja z niezależnym zawieszeniem przednim, sztywną osią tylną i napędem na tylne koła stała się bazą całej rodziny. Samochody XK startowały w wyścigach, rajdach i Mille Miglia, a silnik XK z aluminiową głowicą oraz dwoma wałkami rozrządu w głowicy na długo określił techniczne oblicze marki.

Generacje: XK120, XK140 i XK150

• Jaguar XK120 (1948–1954) – dostępny jako OTS (Open Two-Seater), FHC (Fixed Head Coupé) i DHC (Drophead Coupé). Rzędowa „szóstka” 3.4 DOHC rozwijała 160 KM, a odmiana SE około 180 KM. Wersję SE wyróżniały twardsze zawieszenie, dwa wydechy i koła druciane.
• Jaguar XK140 (1954–1957) – silnik, przegrodę czołową i deskę rozdzielczą przesunięto o 76 mm do przodu, wyraźnie poprawiając miejsce w kabinie. Standardowa moc wynosiła 190 KM, natomiast XK140 SE z głowicą C-Type i dwoma gaźnikami SU osiągał 210 KM. Wśród cech rozpoznawczych były większe zderzaki z kłami, chromowana listwa biegnąca przez maskę i bagażnik oraz emblemat w obramowaniu grilla.
• Jaguar XK150 (1957–1961) – ostatnia, bardziej obszerna ewolucja. Otrzymała jednoczęściową panoramiczną szybę przednią, szersze nadwozie i wyższą linię boczną. Po zakończeniu produkcji XK w 1961 roku zadebiutował Jaguar E-Type.

Nazwa XK wróciła w 1996 roku dla dwudrzwiowego grand tourera oferowanego jako coupé hatchback i kabriolet. Ta późniejsza rodzina była produkowana do lipca 2014 roku i konstrukcyjnie nie jest kontynuacją klasycznych XK120, XK140 oraz XK150.

Co wyróżnia Jaguara XK

Najważniejszym elementem klasycznych Jaguarów XK jest rzędowy silnik sześciocylindrowy XK 3.4 DOHC z aluminiową głowicą i gaźnikami SU. W XK120 łączył on 160 KM z nadwoziem o opływowych, głęboko wyciętych tylnych błotnikach. XK140 stawiał na przestrzeń i wygodę, zaś XK150 na mocniejsze jednostki, większą kabinę oraz hamulce tarczowe na wszystkich kołach.

XK150 był jednym z pierwszych samochodów wyposażanych fabrycznie w cztery hamulce tarczowe. Warianty S korzystały z trzech gaźników SU: XK150S 3.4 rozwijał 250 KM, a XK150S 3.8 – 265 KM i osiągał do 215 km/h. Oryginalne koła druciane z centralną nakrętką, wskaźniki Smiths lub Jaeger, skórzana tapicerka oraz charakterystyczne oznaczenie „Winner Le Mans 1951-3” należą do detali istotnych przy ocenie zgodności auta ze specyfikacją.

Dane techniczne Jaguara XK

Wersje Special Equipment i XK150S

Special Equipment (SE) oznaczało w rodzinie XK wyższe osiągi i wyposażenie sportowe. XK120 SE otrzymywał około 180 KM, twardsze zawieszenie, podwójny układ wydechowy i koła druciane. W XK140 SE zastosowano głowicę C-Type, dwa gaźniki SU, 210 KM, podwójny wydech oraz dodatkowe światła.

Najdalej posuniętą odmianą był XK150S. Rozpoznaje się go po prostej głowicy, trzech gaźnikach SU i seryjnym overdrive. Silnik 3.4 S miał 250 KM, natomiast 3.8 S – 265 KM. Powstało około 880 egzemplarzy XK150 OTS S.

Na co zwrócić uwagę przed zakupem

W dostarczonych informacjach nie wskazano charakterystycznych usterek mechanicznych serii XK. Przy oględzinach szczególnego znaczenia nabiera więc weryfikacja zgodności konkretnego samochodu z jego fabryczną specyfikacją.

Warto porównać numery silnika, nadwozia i skrzyni biegów z dokumentacją oraz potwierdzić je Jaguar Heritage Certificate. Ma to szczególne znaczenie dla XK150S, samochodów z silnikiem 3.8 oraz odmian SE. Należy także ustalić zakres późniejszych przeróbek. Spotykane są pięciobiegowe przekładnie, elektroniczny zapłon, alternator, większa chłodnica, wydajniejszy wentylator, opony radialne, wspomaganie kierownicy i hamulce tarczowe; w części aut zachowano przy tym oryginalne podzespoły.

Silniki, prowadzenie i osiągi

XK120 ma najbardziej bezpośredni, sportowy charakter wczesnej serii: przy mocy 160 KM osiągał 193 km/h. W XK140 Jaguar zachował 3,4-litrową rzędową szóstkę, ale poprawił warunki podróżowania; odmiana SE przekraczała 200 km/h. Manualna skrzynia Moss była czterobiegowa, a overdrive pozwalał obniżyć obroty podczas szybszej jazdy.

XK150 jest większy i bardziej turystyczny. Cztery hamulce tarczowe oraz poprawione zawieszenie i układ kierowniczy przesuwają akcent w stronę pewniejszego prowadzenia. Wersje S, wyposażone w trzy gaźniki SU, zapewniają wyraźny wzrost osiągów bez rezygnacji z układu 2+2 w coupé i DHC.

1. XK120 SE – około 180 KM, twardsze zawieszenie, koła druciane i dwa wydechy.
2. XK140 SE / C-Type – 210 KM z 3.4-litrowej jednostki, ponad 200 km/h.
3. XK150S 3.4 – 250 KM, trzy gaźniki SU i seryjny overdrive.
4. XK150S 3.8 – 265 KM oraz prędkość maksymalna do 215 km/h. undefined

Nadwozie i wnętrze

XK120 wyróżnia się płynną linią błotników i częściowo osłoniętymi tylnymi kołami. Nadwozie oferowano jako surowiej wykończony roadster OTS, zamknięte FHC i bardziej luksusowy DHC ze składanym dachem. Wczesne samochody korzystały z drewna orzechowego, skóry i chromowanych detali; roadster miał prostsze wykończenie niż FHC oraz DHC.

W XK140 pojawiły się masywniejsze zderzaki z kłami, chromowa listwa na masce i pokrywie bagażnika oraz zmieniony grill. XK150 rozpoznać można po jednoczęściowej panoramicznej szybie, szerszej masce i wyższej linii pasa. Deskę rozdzielczą pokryto skórą zamiast drewna, a szersze fotele i cieńsze drzwi zwiększyły przestrzeń kabiny.

Do wyposażenia z epoki należały koła druciane lub stalowe, radio Becker albo Blaupunkt, gaśnica, zestaw narzędzi, walizki dopasowane do bagażnika oraz tripmaster do rajdów. OTS XK150 miał lekką ramę dachu, którego poszycie składało się płasko za fotelami.

Dokumentacja i zgodność specyfikacji

Przy Jaguarze XK warto odróżnić samochód w specyfikacji fabrycznej od egzemplarza przygotowanego do regularnej jazdy lub rajdów. Modernizacje mogą obejmować pasy bezpieczeństwa, fotele kubełkowe, wydajniejsze chłodzenie i instalację elektryczną, lecz ich wpływ na zgodność samochodu z pierwotną konfiguracją należy oceniać razem z zachowanymi częściami.

Wersje z kierownicą po prawej stronie są rzadkie w XK150. Ponieważ znaczna część produkcji trafiała do Stanów Zjednoczonych, często spotyka się auta z kierownicą po lewej stronie. Dla ustalenia pierwotnej konfiguracji pomocne są numery zespołów oraz Jaguar Heritage Certificate.

Podsumowanie

Jaguar XK to trzy generacje brytyjskich sportowych grand tourerów: XK120, XK140 i XK150. Łączą je napęd na tylne koła, rzędowy silnik XK 3.4 DOHC, nadwozia OTS, DHC i FHC oraz charakterystyczna konstrukcja ze sztywną osią tylną. XK120 wniósł rekordowe 193 km/h, XK140 poprawił ergonomię, a XK150 dodał większe nadwozie, cztery hamulce tarczowe i silniki 3.8. Dla osoby szukającej Jaguara XK kluczowe są wersja SE lub S, rodzaj nadwozia, zgodność numerów zespołów oraz zakres późniejszych modyfikacji.