Historia Jaguara XJ-S

Jaguar XJ-S zadebiutował w 1975 roku jako następca E-Type’a, lecz nie powielał koncepcji lekkiego roadstera. Konstruktorzy postawili na luksusowy samochód GT, oparty technicznie na limuzynie Jaguar XJ. Projekt rozpoczęty pod koniec lat 60. wiąże się z Malcolmem Sayerem, a stylizację ukończył Doug Thorpe.

Na początku oferowano wyłącznie silnik V12 5.3. Jednostka wywodziła się z E-Type’a serii III, a napęd trafiał na tylne koła przez trzybiegowy automat lub czterobiegową skrzynię manualną. W 1981 roku wprowadzono V12 H.E. (High Efficiency), z przeprojektowanymi głowicami. Zmiana miała obniżyć zużycie paliwa o około 20%.

Produkcję zakończono w 1996 roku, po 21 latach i ponad 110 tysiącach zbudowanych samochodów. XJ-S występował jako coupé, XJ-SC z dachami typu targa oraz pełnoprawny kabriolet.

Ewolucja modelu XJ-S i XJS

Pierwsze XJ-S z lat 1975–1981 rozpoznać można po pierwotnej odmianie V12 5.3. Od 1981 roku wersja H.E. przyniosła nową głowicę silnika i zmiany w wykończeniu nadwozia oraz kabiny.

W 1983 roku gamę rozszerzył XJ-S 3.6 z rzędowym sześciocylindrowym silnikiem AJ6, czterema zaworami na cylinder i dwiema wałkami rozrządu w głowicy. Rozwijał 221 KM; z pięciobiegową skrzynią Getrag osiągał 225 km/h. Od 1987 roku można było wybrać również czterobiegowy automat.

Równolegle pojawił się XJ-SC: otwarta odmiana z demontowanymi panelami dachowymi, pałąkami i składaną tylną częścią dachu. Produkowano ją w latach 1982–1988, w liczbie około 5013 sztuk. W 1988 roku dołączył pełny kabriolet z klasycznym miękkim dachem.

W maju 1991 roku przeprowadzono szeroką modernizację i przyjęto zapis XJS. Wprowadzono między innymi silnik 4.0 AJ6, później stosowano też AJ16. Paleta obejmowała również V12 5.3, a pod koniec produkcji V12 6.0. Następcą został Jaguar XK8 z serii X100.

Najważniejsze cechy Jaguara XJ-S

• Brytyjskie GT: długość około 4870 mm i rozstaw osi około 2590 mm tworzyły proporcje samochodu przeznaczonego do szybkiej turystyki.
• V12 jako punkt wyjścia: 5,3-litrowa jednostka była dostępna od premiery; zależnie od wersji rozwijała około 265–295 KM.
• Sześciocylindrowe AJ6 i AJ16: silniki 3.6 oraz 4.0 l dawały około 221–238 KM i występowały także z pięciobiegową przekładnią manualną Getrag.
• Podwozie: niezależne zawieszenie wszystkich kół, tarczowe hamulce przy czterech kołach i wspomaganie kierownicy należały do konstrukcyjnego fundamentu XJ-S.
• Trzy odmiany nadwozia: coupé, XJ-SC typu targa oraz pełny kabriolet.
• Sportowa odmiana XJR-S: powstała we współpracy JaguarSport i TWR; otrzymała pakiet nadwozia, koła BBS oraz zmienione zawieszenie i prowadzenie.

Dane techniczne Jaguara XJ-S

Wersje specjalne i kolekcjonerskie

XJR-S była sportową interpretacją XJ-S rozwijaną przez JaguarSport we współpracy z TWR. Pierwsze 100 egzemplarzy określano jako Celebration Le Mans, dla uczczenia zwycięstwa Jaguara w 24-godzinnym wyścigu Le Mans w 1988 roku. XJR-S otrzymał charakterystyczne elementy aerodynamiczne, felgi BBS, zmodyfikowane zawieszenie, a w późniejszych odmianach moc sięgała 334 KM.

Insignia była rzadką, kosztowną specyfikacją późnego XJS. Obejmowała szeroko zakrojone zmiany kabiny.

Końcową serię stanowił XJS Celebration z lat 1995–1996. Wyróżniały ją między innymi specjalne felgi, oznaczenia, drewniana kierownica i fotele z wytłaczanym wzorem. Wśród późnych samochodów szczególne miejsce zajmują też kabriolety z silnikiem V12 6.0; powstało ich około 1451.

Eksploatacja i kontrola stanu

XJ-S jest samochodem o rozbudowanej technice komfortu: spotyka się elektrycznie regulowane fotele z pamięcią, klimatyzację, tempomat, komputer pokładowy, centralny zamek, elektryczne szyby i lusterka, a w późniejszych autach także ABS, immobilizer lub poduszkę powietrzną. Przy oględzinach warto zatem sprawdzić działanie każdego z tych układów, nie ograniczając się do uruchomienia silnika.

W V12 istotne jest udokumentowanie obsługi jednostki H.E. lub późniejszego 6.0, natomiast w samochodach z AJ6/AJ16 należy potwierdzić specyfikację silnika i skrzyni: pięciobiegowy Getrag był dostępny przy sześciocylindrowym 3.6, a automaty występowały w wersjach trzy- i czterobiegowych. W kabriolecie należy sprawdzić pracę elektrycznie składanego miękkiego dachu; w XJ-SC dodatkowo kompletność paneli targa, pałąków i ewentualnego hardtopu.

Wartość dokumentacyjną ma zgodność numeracji fabrycznej oraz certyfikat Jaguar Heritage Trust. Pozwalają one potwierdzić oryginalną konfigurację samochodu.

Silniki, skrzynie i prowadzenie

V12 5.3 określa charakter najwcześniejszych XJ-S: pracuje gładko i cicho, a w zależności od wykonania zapewnia około 265–295 KM. Przyspieszenie do 100 km/h mieści się w przedziale około 6–7,6 s, a prędkość maksymalna wynosi około 230–250 km/h. Wersja H.E. zachowała dwunastocylindrową kulturę pracy, jednocześnie korzystając z głowic zaprojektowanych dla lepszej ekonomiki.

Rzędowa szóstka 3.6 AJ6 rozwija 221 KM. Z ręczną skrzynią Getrag o pięciu przełożeniach osiąga 225 km/h. Późniejsze 4.0 AJ6 i AJ16 oferują około 223–238 KM. Niższa masa silnika sześciocylindrowego zmienia rozkład masy w porównaniu z V12.

Niezależne zawieszenie, tarczowe hamulce na wszystkich kołach i wspomaganie kierownicy odpowiadają za sposób, w jaki XJ-S realizuje założenie grand tourera: stabilnie prowadzi się na dłuższych trasach, bez porzucania komfortowego charakteru. undefined

Nadwozie, wnętrze i wyposażenie

Sylwetka XJ-S jest łatwa do rozpoznania po długich zwisach, wyraźnej linii bocznej oraz masywnych tylnych słupkach określanych jako flying buttresses. Ten element odróżnia coupé od późniejszego pełnego kabrioletu i stanowi zasadniczą część projektu nadwozia. XJ-SC rozwiązywał temat otwartego nadwozia inaczej: miał zdejmowane panele targa oraz miękką, składaną tylną sekcję dachu.

Kabina łączyła skórzaną tapicerkę z fornirem orzechowym i chromowanymi detalami. Zależnie od wersji występowały między innymi klimatyzacja, tempomat, komputer pokładowy, oryginalne radio Jaguara lub Blaupunkt, automatyczna antena, podgrzewane fotele i ogrzewana tylna szyba. Nowsze samochody mogły mieć dwustrefową wentylację.

Do rozpoznawalnych fabrycznych obręczy należą felgi typu lattice, wieloramienne dzielone obręcze oraz koła BBS stosowane w XJR-S. Paleta lakierów obejmowała między innymi British Racing Green, Signal Red, Glacier White, Solent Blue, Jet Black i Grenadier Red. Samochody przeznaczone na rynek USA występowały okresowo z czterema okrągłymi reflektorami zamiast dwóch europejskich.

Nadwozia i układ siedzeń

Coupé oraz część kabrioletów XJS miały układ 2+2. XJ-SC występował zarówno jako dwumiejscowy, jak i 2+2. Pełny kabriolet, wprowadzony w 1988 roku, otrzymał klasycznie składany dach tekstylny sterowany elektrycznie, podczas gdy XJ-SC pozostawał konstrukcją typu fixed profile convertible z panelami dachowymi.

W późniejszych latach pojawiły się także elementy bezpieczeństwa i komfortu, takie jak ABS, poduszka powietrzna, fabryczny alarm oraz immobilizer. W niektórych wersjach skandynawskich i limitowanych stosowano układ zmywania reflektorów.

Podsumowanie: Jaguar XJ-S

Jaguar XJ-S/XJS to produkowany w latach 1975–1996 grand tourer z napędem na tylne koła, niezależnym zawieszeniem i tarczowymi hamulcami na czterech kołach. Najwcześniejsze coupé z V12 5.3, oszczędniejszy XJ-S H.E., sześciocylindrowe 3.6 i 4.0, XJ-SC targa, pełny kabriolet oraz XJR-S tworzą szeroką rodzinę o wyraźnie różnych charakterach. Przy wyborze konkretnego auta kluczowe są zgodność specyfikacji, stan układów komfortu oraz historia obsługi właściwa dla zastosowanego silnika, skrzyni i typu dachu.