Historia Jaguara XJ

Jaguar XJ zadebiutował w 1968 roku jako nowa luksusowa limuzyna marki i z czasem przejął rolę jej flagowego czterodrzwiowego modelu. Zastąpił wcześniejsze Jaguary od Mark 2 po Mark X. Pierwszy XJ, znany jako Series I, był ostatnim sedanem zaprojektowanym pod kierownictwem założyciela firmy, sir Williama Lyonsa.

Koncepcja była wyraźna: połączyć kompaktowe jak na limuzynę proporcje z komfortem dużego samochodu, wysoką kulturą pracy silnika i typowo jaguarowskim wykończeniem. Sztywne nadwozie samonośne oraz tylne zawieszenie z podwójnym resorowaniem i hamulcami tarczowymi umieszczonymi przy dyferencjale wywodziły się z rozwiązań stosowanych w E-Type.

W 1972 roku XJ12 z silnikiem V12 o pojemności 5,3 litra stał się pierwszym czterodrzwiowym sedanem z takim silnikiem. Produkcję całej rodziny XJ zakończono w 2019 roku.

Generacje i odmiany modelu XJ

Rodzina XJ obejmuje cztery podstawowe generacje platformowe oraz liczne modernizacje:

• Series I – pierwsza generacja od 1968 roku, z rzędowymi sześciocylindrowymi silnikami XK 2,8 i 4,2 l; później także jako XJ12 5.3.
• Series II i Series III – rozwinięcia pierwotnej koncepcji, dostępne również z jednostką V12. W latach 1973–1977 powstawało dwudrzwiowe coupé XJ6C i XJ12C.
• XJ40 – od 1986 roku, z aluminiowymi rzędowymi szóstkami AJ6 o pojemności od 3,2 do 4,0 l; w późniejszych latach również z V12 6.0.
• X300 i X308 – generacje zachowujące klasyczne, zaokrąglone linie poprzedników. Po 1997 roku stosowano nowoczesne silniki V8 z rodziny AJ-V8.
• X350 – od 2003 roku z lekkim aluminiowym nadwoziem, silnikami V8, w tym kompresorowymi, a od 2005 roku również z benzynowym V6 i dieslem.
• X351 – od 2009 roku całkowicie zmienił stylistykę pod kierownictwem Iana Calluma. Otrzymał aluminiową konstrukcję, silniki V6 i V8 z kompresorem oraz w wybranych wersjach napęd AWD.

W całej historii występowały odmiany o wydłużonym rozstawie osi LWB, zapewniające więcej miejsca na nogi z tyłu.

Co wyróżnia Jaguara XJ

Najważniejszym znakiem rozpoznawczym XJ jest zestawienie limuzynowego komfortu z rozwiązaniami o wyraźnie sportowym rodowodzie. Klasyczne generacje mają niską sylwetkę, długą maskę, szeroki grill i zwykle cztery okrągłe reflektory; w części odmian stosowano reflektory prostokątne.

W kabinie dominują skórzana tapicerka oraz forniry, między innymi orzechowe i z drewna korzeniowego. W zależności od generacji wyposażenie obejmowało elektryczne szyby, lusterka i fotele, automatyczną klimatyzację, tempomat, komputer pokładowy, centralny zamek, ABS, poduszki powietrzne oraz kontrolę trakcji. Późniejsze XJ oferowały też nawigację, czujniki parkowania, rozbudowane multimedia, rolety tylne i czterostrefową klimatyzację.

W automatach wybranych generacji od XJ40 spotyka się selektor J-Gate, pozwalający prowadzić lewarek po charakterystycznej prowadnicy i wybierać przełożenia ręcznie.

Dane techniczne Jaguara XJ

Wersje specjalne i kolekcjonerskie

XJ6C i XJ12C to dwudrzwiowe coupé produkowane wyłącznie w latach 1973–1977. Łączyły mechanikę limuzyny XJ z nadwoziem o dwóch drzwiach i są jedynymi seryjnymi coupé w rodzinie XJ.

W gamie występowały również luksusowe odmiany Daimler oraz Vanden Plas; na rynku amerykańskim nazwa Vanden Plas była używana dla szczególnie bogato wyposażonych wersji. Sovereign oznaczał luksusową specyfikację, a Super V8 był najwyżej pozycjonowaną odmianą X350.

Do rozpoznawalnych wersji należą także Sport, Executive, Gold Edition, Majestic, Platinum, Final Edition i Last 100. Wśród nietypowych zastosowań XJ znalazły się limuzyny przedłużane przez firmy zewnętrzne, samochody opancerzone, pojazdy reprezentacyjne oraz policyjne.

Na co zwrócić uwagę przed zakupem

Materiał źródłowy nie wskazuje charakterystycznych usterek wspólnych dla całej rodziny XJ. Przy oględzinach trzeba więc przede wszystkim ustalić dokładną generację, wersję silnikową i wyposażenie, ponieważ XJ obejmuje konstrukcje od klasycznych rzędowych szóstek i V12 po aluminiowe modele z doładowanym V8, dieslem oraz rozbudowaną elektroniką.

Warto zweryfikować działanie elementów wyposażenia elektrycznego: szyb, lusterek, foteli, klimatyzacji, centralnego zamka, immobilizera, alarmu, komputera pokładowego, czujników parkowania i systemów multimedialnych. W samochodach z automatem należy sprawdzić płynność pracy przekładni oraz prawidłowe działanie mechanizmu J-Gate, jeśli występuje. W odmianach z samopoziomującym tylnym zawieszeniem należy ocenić pracę tego układu.

Silniki, skrzynie biegów i prowadzenie

XJ przez większość swojej historii pozostał samochodem z silnikiem z przodu i napędem na tylną oś. Wczesne XJ6 korzystały z rzędowych sześciocylindrowych jednostek XK, natomiast XJ40 wprowadził aluminiowe sześciocylindrowe AJ6. Silniki V12 5.3 i 6.0 zapewniają szczególnie gładkie oddawanie mocy, a późniejsze V8 AJ-V8 wprowadziły nowocześniejszą konstrukcję. W X350 i X351 dostępne były również V8 z kompresorem.

Komfort jazdy wynika z wyciszenia oraz zawieszenia zestrojonego pod płynne pokonywanie długich tras. Wydłużone odmiany LWB stawiają na wygodę pasażerów tylnej kanapy. Najmocniejsze wersje osiągały prędkości maksymalne przekraczające 200 km/h i przyspieszały od 0 do 100 km/h w 5–7 sekund.

Warte uwagi wersje:

1. XJ12 5.3 – czterodrzwiowa limuzyna z V12, wprowadzona w 1972 roku.
2. XJ12C – rzadkie dwudrzwiowe coupé z V12, produkowane w latach 1973–1977.
3. XJ40 3.2/4.0 – generacja z rzędowym AJ6 i charakterystycznym selektorem J-Gate.
4. X350 Super V8 – aluminiowy XJ z doładowanym V8, topowa odmiana tej generacji.
5. X351 – model o całkowicie nowej stylistyce, dostępny także z napędem AWD w wybranych wersjach. undefined

Nadwozie, wnętrze i wyposażenie

Klasyczny Jaguar XJ ma nisko osadzone nadwozie, długą maskę i proporcje wyraźnie odmienne od bardziej kanciastych limuzyn epoki. Przód tworzą duży chromowany grill i podwójne reflektory, zwykle okrągłe. W części samochodów maskę zdobi figurka skaczącego jaguara, czyli Leaper.

Przez kolejne generacje aż do 2009 roku stylistyka rozwijała charakterystyczne zaokrąglone motywy XJ. X351 zerwał z tym kierunkiem: otrzymał bardziej dynamiczną, nowoczesną formę autorstwa Iana Calluma.

Wnętrze rozpoznaje się po szerokim użyciu skóry i drewna. Spotykane są forniry orzechowe oraz z drewna korzeniowego, a paleta obejmowała m.in. British Racing Green, Regency Red, Old English White i Dorchester Grey, a także tapicerki Barley, Beige, Biscuit, Magnolia oraz Black. Do charakterystycznych dodatków należą chromowane kołpaki, felgi szprychowe lub aluminiowe wzory Pepperpot, TWR, Penta i Sepang. Oferowano też dachy winylowe, elektryczne szyberdachy, a od X350 panoramiczny dach szklany.

XJ jako Daimler i limuzyna reprezentacyjna

Daimler był bardziej luksusowo wykończoną odmianą Jaguara XJ, natomiast Vanden Plas pełnił podobną rolę w określonych wersjach rynkowych. Obok zwykłych sedanów budowano XJ o wydłużonym rozstawie osi, a firmy zewnętrzne przygotowywały także limuzyny o jeszcze dłuższym nadwoziu.

Rodzina XJ trafiała również do zastosowań reprezentacyjnych, policyjnych i specjalnych. Powstawały samochody opancerzone, pojazdy dla dygnitarzy, ambulansy oraz wersje przeznaczone dla instytucji królewskich.

Podsumowanie: Jaguar XJ

Jaguar XJ obejmuje ponad pięć dekad brytyjskich limuzyn: od Series I autorstwa zespołu sir Williama Lyonsa po aluminiowego X351 o stylistyce Iana Calluma. Przy wyborze warto zacząć od określenia oczekiwanego charakteru auta: klasyczne XJ6 i XJ12 oferują tradycyjną formę oraz drewno i skórę, XJ40 wnosi silniki AJ6 i J-Gate, X300/X308 rozwijają zaokrągloną sylwetkę, a X350 i X351 stawiają na aluminium oraz nowocześniejsze wyposażenie.

Szczególne miejsce zajmują XJ-C, odmiany Daimler i Vanden Plas, wersje LWB oraz mocne Super V8. Niezależnie od generacji, decydujące znaczenie ma zgodność konkretnej specyfikacji – silnika, skrzyni, rozstawu osi i wyposażenia – z planowanym sposobem użytkowania.