Historia Jaguara E-Type

E-Type zadebiutował na Salonie Samochodowym w Genewie w 1961 roku jako następca Jaguara XK 150. Za sylwetkę odpowiadał Malcolm Sayer, konstruktor wykorzystujący doświadczenie z aerodynamiki. Samochód powstał w okresie, gdy marka miała za sobą pięć zwycięstw w 24-godzinnym wyścigu Le Mans – dwa modelami C-Type i trzy D-Type.

Konstrukcja była nowoczesna jak na samochód drogowy początku lat 60.: nadwozie miało w dużej mierze konstrukcję samonośną, wszystkie koła zawieszono niezależnie, a hamulce tarczowe stosowano zarówno z przodu, jak i z tyłu. Tylne tarcze umieszczono przy mechanizmie różnicowym, co ograniczało masę nieresorowaną. Przekładnia kierownicza zębatkowa oraz sześciocylindrowy silnik XK pozwalały połączyć precyzję prowadzenia z osiągami około 240 km/h.

Łączna produkcja wszystkich odmian wyniosła około 72 500 egzemplarzy. Około 70% z nich trafiło na rynek amerykański z kierownicą po lewej stronie; tam samochód nosił nazwę Jaguar XK-E.

Serie i odmiany nadwoziowe

Seria I (1961–1968) rozpoczęła historię E-Type’a. Wczesne auta rozpoznaje się po reflektorach krytych szkłem, krótkim rozstawie osi i detalach takich jak aluminiowa deska rozdzielcza oraz przełączniki typu toggle. Najwcześniejsze egzemplarze „flat floor” miały płaską podłogę, zewnętrzne zamki maski i spawane żaluzje na masce. Początkowo montowano silnik 3.8; od 1964 roku stosowano jednostkę 4.2 o większym momencie obrotowym oraz w pełni synchronizowaną, czterobiegową skrzynię Jaguara.

W 1966 roku dołączyło coupé 2+2: z wydłużonym rozstawem osi, dodatkowymi tylnymi miejscami i opcjonalnym automatem Borg-Warner. Roadster OTS (Open Two Seater) pozostał samochodem dwumiejscowym, zaś FHC (Fixed Head Coupé) było klasycznym zamkniętym coupé.

Seria II (1968–1971) otrzymała odsłonięte reflektory, większy wlot powietrza, większe lampy i kierunkowskazy pod zderzakiem oraz poprawiony układ hamulcowy. Zmiany wynikały między innymi z przepisów obowiązujących w USA. W wyposażeniu można było spotkać wspomaganie kierownicy i klimatyzację, a fotele zyskały regulację oraz zagłówki.

Seria III (1971–1974) oznaczała V12 5.3, poszerzone błotniki i szeroki przedni wlot z chromowaną kratką. Wszystkie auta tej serii miały długi rozstaw osi; oferowano roadstera i coupé 2+2, ale nie dwumiejscowe FHC. Następcą E-Type’a został Jaguar XJS produkowany od 1975 roku.

Najważniejsze cechy Jaguara E-Type

• Układ jezdny: niezależne zawieszenie wszystkich kół, tylna oś na ramie pomocniczej i tylne hamulce tarczowe przy dyfrze.
• Silniki: rzędowe sześciocylindrowe XK 3.8 i 4.2 oraz późniejszy V12 5.3.
• Nadwozia: dwumiejscowy roadster OTS, FHC oraz wydłużone coupé 2+2.
• Detale Serii I: osłonięte reflektory, przełączniki toggle i – w najwcześniejszych samochodach – „flat floor”, zewnętrzne zamki maski oraz spawane żaluzje.
• Koła: druciane obręcze z centralną nakrętką należały do charakterystycznych i często wybieranych elementów wyposażenia.

Dane techniczne

Wersje szczególne

Low Drag Coupé z 1962 roku powstało jako próba stworzenia E-Type’a o charakterze zbliżonym do wyścigowego D-Type’a. Jedyny ukończony samochód otrzymał lekkie aluminiowe nadwozie przy stalowej konstrukcji podwozia.

Lightweight E-Type był rozwinięciem tej idei: zbudowano 12 egzemplarzy o aluminiowej konstrukcji, przeznaczonych do rywalizacji torowej. Wczesne Serie I „flat floor”, auta ze spawanymi żaluzjami maski i zewnętrznymi zamkami maski nie były osobną seryjną wersją, lecz należą do najbardziej rozpoznawalnych odmian kolekcjonerskich.

Słabe punkty i kontrola przed zakupem

Najważniejszym zagadnieniem jest korozja. Należy dokładnie sprawdzić stan nadwozia i konstrukcji, ponieważ E-Type wykorzystuje w dużej mierze strukturę samonośną. Równie istotne są zgodność numerów nadwozia, silnika i skrzyni biegów (matching numbers) oraz zgodność fabrycznej specyfikacji lakieru i wyposażenia.

Sześciocylindrowe silniki 3.8 i 4.2 wymagają szczególnej uwagi przy ocenie układu chłodzenia. W wielu samochodach spotyka się aluminiowe chłodnice i elektryczne wentylatory, montowane jako usprawnienie. Trzeba także skontrolować instalację elektryczną Lucas oraz jakość wykonania ewentualnych przeróbek: elektronicznego zapłonu, alternatora, wspomagania kierownicy, hamulców Coopercraft lub pięciobiegowej skrzyni Getrag.

W egzemplarzach importowanych warto ustalić historię ewentualnej konwersji położenia kierownicy. Dokumentacja napraw, faktury, fabryczne instrukcje, zestaw narzędzi i certyfikat Jaguar Heritage Trust Production Record Trace ułatwiają potwierdzenie specyfikacji samochodu.

Silniki, skrzynie biegów i prowadzenie

E-Type 3.8 korzysta z rzędowej szóstki DOHC o pojemności 3781 cm³, zasilanej trzema gaźnikami SU. Moc 265 KM pozwalała rozpędzić samochód do około 240 km/h i osiągnąć 100 km/h w przybliżeniu po 7 sekundach. Czterobiegowa skrzynia Moss nie ma synchronizacji pierwszego biegu, co jest charakterystyczne dla najwcześniejszych aut.

Silnik 4.2 zachował moc na poziomie około 265 KM, lecz oferował około 384 Nm momentu obrotowego. Wraz z nim pojawiła się opracowana przez Jaguara, w pełni synchronizowana skrzynia czterobiegowa. W 2+2 dostępny był także automat Borg-Warner.

V12 5.3 Serii III rozwija 272 KM i wyróżnia się gładką pracą oraz wysokim momentem. Seria III seryjnie miała wspomaganie kierownicy i wzmocnione hamulce. Niska pozycja za kierownicą, długi przód widoczny z kabiny oraz lekki tył budują bardzo bezpośredni, analogowy charakter jazdy. undefined

Nadwozie, wnętrze i wyposażenie

Sylwetkę E-Type’a tworzą wyjątkowo długa maska, nisko poprowadzona linia dachu w FHC i zwężający się tył. Projekt Malcolma Sayera łączył proporcje samochodu sportowego z aerodynamicznym podejściem konstruktora. Seria I ma reflektory kryte szkłem, podczas gdy Serie II i III rozpoznaje się po lampach odsłoniętych. V12 wyróżnia ponadto duża chromowana kratka wlotu powietrza, poszerzone błotniki i emblemat „V12”.

W kabinie spotyka się okrągłe wskaźniki Smiths, skórzaną tapicerkę oraz chromowane wykończenia. Wczesne auta miały kubełkowe fotele bez zagłówków i przełączniki typu toggle; późniejsze Serie II otrzymały szersze, regulowane siedzenia z zagłówkami oraz przełączniki kołyskowe. Stosowano między innymi tapicerki czarne, czerwone, niebieskie, beżowe i koniakowe, a wśród lakierów fabrycznych znalazły się British Racing Green, Carmen Red, Primrose Yellow, Opalescent Silver Blue i Opalescent Golden Sand.

Oryginalne radio Becker Mexico, kierownica drewniana, koło zapasowe z centralną nakrętką oraz kompletny zestaw narzędzi są istotnymi elementami kompletności auta.

Pochodzenie i oryginalność

W E-Type’ach po renowacji warto odróżnić auto odtworzone zgodnie ze specyfikacją fabryczną od samochodu po modernizacji użytkowej. Elektroniczny zapłon, wydajniejsze chłodzenie, alternator, pięciobiegowa skrzynia czy nowoczesne audio Bluetooth mogą poprawiać codzienną użyteczność, ale zmieniają pierwotną konfigurację.

Przy ocenie samochodu znaczenie mają numery identyfikacyjne, kolor nadwozia i wnętrza, historia serwisowa oraz dokumenty fabryczne. Certyfikat Jaguar Heritage Trust Production Record Trace służy do weryfikacji oryginalnych numerów i specyfikacji.

Podsumowanie

Jaguar E-Type to brytyjski samochód sportowy produkowany w latach 1961–1974, dostępny jako roadster OTS, coupé FHC i 2+2. Seria I stawia na sześciocylindrowy silnik XK, kryte reflektory i najwcześniejsze detale konstrukcyjne; Seria II wprowadza zmiany nadwoziowe oraz wyposażeniowe; Seria III łączy wydłużone nadwozie z V12 5.3. Przy wyborze konkretnego egzemplarza kluczowe są stan konstrukcji pod kątem korozji, sprawność chłodzenia i elektryki, jakość renowacji oraz potwierdzona zgodność specyfikacji.