Historia Alfa Romeo Junior Zagato

Junior Zagato zadebiutował na Salonie Samochodowym w Turynie w 1969 roku. Powstał jako wspólny projekt Alfa Romeo i mediolańskiej Carrozzeria Zagato: Alfa dostarczała mechanikę, organizowała sprzedaż i serwis, a Zagato wykonywało nadwozia oraz montaż końcowy.

Za projekt odpowiadał Ercole Spada, kierujący wówczas działem rozwoju Zagato. Zamiast klasycznego coupé z ozdobnymi przetłoczeniami stworzył bardzo niską, gładką bryłę o klinowym profilu i ściętym tyle typu Kammback. Priorytetem były aerodynamika, mała powierzchnia czołowa i masa, a nie chromowane dodatki.

Junior Zagato nie był samochodem opracowanym do regularnych startów wyścigowych. Jego sportowy charakter wynikał z lekkiego nadwozia oraz sprawdzonego zespołu napędowego Alfa Romeo: rzędowej czwórki DOHC, napędu tylnej osi i pięciobiegowej przekładni.

Geneza i rozwój modelu

Alfa Romeo Junior Zagato należy do rodziny coupé serii 105/115, produkowanej od 1963 do 1977 roku jako następca Giulietty Sprint. Konstrukcyjnie korzystał z podzespołów znanych z Giulii, Bertone i Spidera; jego platforma była związana przede wszystkim ze Spiderem.

Pierwszą odmianą był Junior Z 1300, oferowany od przełomu 1969 i 1970 roku do 1972 roku. Zbudowano 1108 egzemplarzy. Pod koniec 1972 roku pokazano Junior Z 1600, którego produkcja trwała do 1975 roku i zamknęła się liczbą 402 sztuk. Łącznie powstało około 1510 samochodów Junior Zagato.

Model 1600 nie był całkowicie nową konstrukcją, lecz rozwinięciem 1300. Otrzymał większy silnik, dłuższe o 100 mm nadwozie oraz zmieniony tył. Dzięki temu rozróżnienie obu wersji jest istotne zarówno przy identyfikacji auta, jak i przy doborze części.

Najważniejsze cechy Alfa Romeo Junior Zagato

• Nadwozie Zagato projektu Ercole Spady – zwarte, niskie coupé z mocno pochyloną tylną częścią i aerodynamicznym tyłem Kamma.
• Mechanika Alfa Romeo 105/115 – silnik czterocylindrowy z dwoma wałkami rozrządu w głowicy, tylni napęd i pięciobiegowa skrzynia manualna.
• Lekka konstrukcja – stalowe nadwozie z aluminiową maską; w części egzemplarzy aluminiowe były również poszycia drzwi.
• Dwumiejscowa kabina – dwa mocno wyprofilowane fotele kubełkowe z zagłówkami zamiast pełnowymiarowej tylnej kanapy.
• Duże przeszklenia – charakterystyczne dla projektu Zagato, zapewniają dobre doświetlenie wnętrza i szeroką widoczność.

Wśród Juniorów Zagato dominują samochody o kodzie typu 105.93, stanowiące 66,7% tego podziału; na typ 115.24 przypada 33,3%. Ten podział odpowiada dwóm podstawowym fazom modelu: 1300 i późniejszej 1600.

Dane techniczne

Wersje Alfa Romeo Junior Zagato

Junior Z 1300 jest pierwszą i liczniejszą wersją. Napędza ją jednostka 1290 cm³ z dwoma wałkami rozrządu w głowicy i gaźnikami Weber. Przy masie około 980 kg osiągała 175–180 km/h. W kabinie stosowano dwuramienną kierownicę z tworzywa.

Junior Z 1600 wprowadzono pod koniec 1972 roku. Silnik 1570 cm³ rozwija 109 KM DIN, a prędkość maksymalna wynosi około 190 km/h. W porównaniu z 1300 rozpoznaje się go po wydłużonym o 100 mm tyle, większych tylnych lampach pochodzących z Alfy Romeo 2000 Berlina, bardziej rozbudowanym przednim zderzaku, wlewie paliwa po lewej stronie oraz oznaczeniu „1600 Z”. Wersja otrzymała też drewnianą kierownicę z trzema metalowymi ramionami.

Słabe punkty i kontrola przed zakupem

Najważniejszym punktem kontroli jest korozja nadwozia. W materiale źródłowym wskazano szybko pojawiające się ogniska rdzy oraz niedoskonałości jakości wykonania. Szczególnie istotne jest więc dokładne sprawdzenie stalowych elementów karoserii, połączeń paneli i stanu lekkich elementów nadwozia.

Należy również zweryfikować kompletność części charakterystycznych dla Juniora Zagato. Dotyczy to zwłaszcza aluminiowej maski, przeszklenia, detali tylnej części nadwozia, lamp oraz elementów wnętrza. W modelu 1600 warto porównać obecne elementy z cechami tej wersji: dłuższym tyłem, lampami z 2000 Berlina, lewostronnym wlewem paliwa i oznaczeniem „1600 Z”.

Mechanika jest spokrewniona z innymi Alfami 105/115, jednak samochód wymaga oględzin pod kątem zgodności zastosowanego silnika, skrzyni pięciobiegowej i podzespołów zawieszenia z właściwą odmianą 1300 albo 1600.

Silnik, napęd i prowadzenie

Junior Zagato łączy wysokoobrotowy charakter czterocylindrowych silników Alfa Romeo DOHC z krótkim, lekkim nadwoziem. Obie odmiany mają napęd na tylne koła oraz manualną skrzynię o pięciu przełożeniach. Zawieszenie i rozwiązania mechaniczne wywodzą się z rodziny 105/115 oraz modeli Spider.

Wersja 1300 rozwija 89 KM DIN, natomiast 1600 – 109 KM DIN. Różnica pojemności nie służyła wyłącznie poprawie osiągów: przy okazji modernizacji 1600 zmieniono też tylną część karoserii i jej wyposażenie. Niska masa, niewielkie wymiary oraz aerodynamiczna forma są kluczowe dla charakteru jazdy tego coupé. 1. Junior Z 1300 – 1290 cm³, 89 KM DIN, ok. 980 kg, 175–180 km/h. 2. Junior Z 1600 – 1570 cm³, 109 KM DIN, ok. 950–990 kg, ok. 190 km/h.

Nadwozie i wnętrze

Stylistyka Juniora Zagato zdecydowanie odbiega od typowych włoskich coupé przełomu lat 60. i 70. Nadwozie ma proste, niemal pozbawione dekoracji płaszczyzny, minimum chromu oraz cienkie zderzaki. Najważniejszym motywem jest niska linia dachu przechodząca w mocno opadający, ścięty tył Kamma.

Przód wyróżnia osłona z pleksiglasu i rozbudowane przeszklenie kabiny. Aluminiowa maska, a w niektórych autach także aluminiowe poszycia drzwi, podkreślają konstrukcyjne dążenie do redukcji masy. W części egzemplarzy mechanizm zawiasów tylnej klapy umożliwiał jej uchylenie dla wentylacji.

Wnętrze jest podporządkowane dwóm osobom. Przed kierowcą znajdują się dwa duże, okrągłe zegary – prędkościomierz i obrotomierz – a pośrodku deski trzy mniejsze wskaźniki. Fotele kubełkowe mają wyraźne profilowanie i zagłówki. W 1300 spotyka się plastikową kierownicę dwuramienną, zaś 1600 otrzymała drewnianą kierownicę o trzech metalowych ramionach.

Oznaczenia i zgodność wersji

W materiałach dotyczących modelu występują oznaczenia Junior Zagato, Junior Z, JZ 1300 oraz 1600 Z. Przy opisie samochodu warto rozdzielić nazwę handlową od cech technicznych konkretnej wersji.

Junior Zagato jest samochodem dwumiejscowym. Jego niski dach i układ kabiny nie tworzą funkcjonalnej przestrzeni dla pasażerów z tyłu; najważniejsze są dwa przednie fotele oraz przestrzeń bagażowa pod tylną klapą.

Alfa Romeo Junior Zagato – podsumowanie

Alfa Romeo Junior Zagato to niewielkie, dwumiejscowe coupé z lat 1969–1975, zbudowane przez Zagato na technicznej bazie Alfy Romeo serii 105/115. Projekt Ercole Spady łączy klinową karoserię, ścięty tył Kamma i duże przeszklenia z silnikami DOHC 1300 lub 1600 cm³, tylnym napędem oraz pięciobiegową skrzynią manualną. Przy wyborze egzemplarza kluczowe są stan stalowego nadwozia, jakość wykonania oraz zgodność specyficznych detali z wersją 1300 albo 1600.