Historia Lancii Delty

Pierwsza Lancia Delta, oznaczona jako Tipo 831, zadebiutowała na salonie we Frankfurcie w 1979 roku. Był to kompaktowy, pięciodrzwiowy hatchback zaprojektowany przez Giorgetta Giugiaro; proporcje wywodziły się z jego projektu Maserati Medici. Delta korzystała z elementów technicznych Fiata Ritmo, lecz Lancia odróżniła ją bogatszym wykończeniem i detalami nadwozia, między innymi zderzakami z poliestru wzmacnianego włóknem szklanym.

Już w 1980 roku pierwsza Delta otrzymała tytuł Samochodu Roku. Z czasem zwykły rodzinny hatchback stał się podstawą programu rajdowego Lancii. Od sezonu 1987 do 1992 Delta przyniosła marce sześć kolejnych tytułów mistrza świata producentów WRC – rekord tej serii. Kluczowe dla tej historii były odmiany HF 4WD oraz HF Integrale, rozwijane jako samochody homologacyjne dla rajdów grupy A.

Generacje i rozwój modelu

Pierwsza generacja była produkowana w latach 1979–1994. Początkowo oferowano wolnossące silniki 1.3, 1.5 i 1.6, a po modernizacjach pojawiły się między innymi Delta 1500 LX, HF Turbo oraz sportowe wersje z napędem na cztery koła. Model przeszedł lifting w 1982 roku, a kolejne większe zmiany wprowadzano w drugiej połowie lat 80.

Druga generacja, pokazana w Genewie w 1993 roku i produkowana do 1999 roku, nosiła potocznie nazwę Nuova Delta. Otrzymała znacznie bardziej zaokrągloną karoserię; jej silniki osiągały od 55 do 142 kW. Najmocniejszą wersją była Delta 2.0 16V HF o mocy 193 KM.

Trzecia Delta zadebiutowała w Genewie w 2008 roku i pozostawała w produkcji do 2014 roku. Był to już większy kompakt o innym charakterze niż rajdowe Delty pierwszej generacji.

Najważniejsze cechy Lancii Delta

Najbardziej rozpoznawalną częścią gamy pozostaje Delta HF Integrale. Jej 2,0-litrowy, rzędowy silnik czterocylindrowy DOHC z turbodoładowaniem współpracował z pięciobiegową skrzynią ręczną i stałym napędem 4x4. Układ przeniesienia napędu wykorzystywał centralny oraz tylny mechanizm różnicowy.

Wersje Integrale wyróżniają niezależne zawieszenie McPhersona z przodu i z tyłu, stabilizatory, hydrauliczne wspomaganie kierownicy oraz wentylowane hamulce tarczowe na obu osiach. W wielu egzemplarzach stosowano ABS. Ewolucyjne odmiany Evoluzione otrzymały szerszy rozstaw kół, zmienioną geometrię zawieszenia, mocniejsze hamulce i przeprojektowaną aerodynamikę.

Dane techniczne

Wersje specjalne i kolekcjonerskie

Wśród najciekawszych Delty Integrale znajdują się limitowane odmiany Martini 5 i Martini 6, nawiązujące do rajdowych barw Martini Racing. Spotyka się również edycje Verde York, Blu Lagos, Giallo Ginestra oraz Bianco Perlato. Ich wyróżnikami były przede wszystkim konkretne lakiery, oznaczenia edycji, plakietki z numerem limitacji i indywidualne detale kabiny.

Integrale Evoluzione II była końcowym etapem rozwoju modelu. Otrzymała moc 215 KM, zmodyfikowaną elektronikę silnika oraz katalizator; stosowano w niej felgi Speedline 16- lub 17-calowe. Klimatyzacja była wyposażeniem opcjonalnym.

Słabe punkty i kontrola przed zakupem

Najważniejszym punktem oględzin jest korozja. Należy dokładnie sprawdzić typowe miejsca jej występowania w nadwoziu, a w poszerzanych Integrale także stan elementów karoserii i jakość ewentualnych napraw blacharskich.

W Delcie zdarzają się problemy z połączeniami masowymi instalacji elektrycznej. W samochodach użytkowanych ostro lub przygotowywanych do sportu szybciej zużywają się elementy eksploatacyjne silnika, zawieszenia i hamulców. Przy Integrale istotne są zgodność numerów, oryginalność osprzętu oraz komplet dokumentów serwisowych: rachunków, książki obsługowej i katalogów części.

Wiele Integrale było modyfikowanych – od zmian mechanicznych po repliki malowań Martini. Warto odróżnić samochód zachowany w seryjnej specyfikacji od auta z tuningiem lub stylizacją rajdową oraz zlecić oględziny warsztatowi znającemu konstrukcję modelu.

Silniki, napęd i prowadzenie

Charakter Delty zmieniał się wraz z wersją. Wolnossące 1.3, 1.5 i 1.6 stanowiły spokojniejszą część gamy, natomiast HF Turbo wprowadziła do lekkiego hatchbacka turbodoładowanie. Prawdziwy przełom przyniosła Delta HF 4WD z silnikiem 2.0 Turbo i napędem obu osi.

Integrale 8V rozwijała 185 KM, Integrale 16V – 200 KM, a Evoluzione I i II odpowiednio 210 oraz 215 KM. Evo II osiągało 100 km/h w około 5,7–6,1 s, prędkość maksymalną przekraczającą 220 km/h i około 298 Nm przy 3500 obr./min. Przy sportowej jeździe zużycie paliwa mogło sięgać około 20 l/100 km.

Bezpośredni układ kierowniczy ze wspomaganiem hydraulicznym, cztery napędzane koła i niezależne zawieszenie tworzą bardzo charakterystyczne połączenie trakcji oraz reakcji na gaz. To konstrukcja, której stan techniczny układu napędowego i zawieszenia bezpośrednio wpływa na sposób prowadzenia. 1. Delta HF 4WD – 2.0 Turbo, około 165 KM i napęd 4x4; punkt wyjścia dla późniejszych Integrale. 2. Delta HF Integrale 16V – 200 KM, głowica 16-zaworowa i stały napęd obu osi. 3. Delta Integrale Evoluzione II – 215 KM, poszerzone nadwozie, zmieniona elektronika silnika i felgi Speedline.

Nadwozie, wnętrze i wyposażenie

Pierwsza Delta ma czystą, geometryczną sylwetkę typową dla projektu Giugiaro: duże przeszklenia, pionową tylną część nadwozia i zintegrowane zderzaki w kolorze karoserii. W seryjnej Delcie rozwiązanie to należało wówczas do nowości. Wersje Evoluzione łatwo rozpoznać po masywnych zderzakach, progach, spojlerach oraz wyraźnie poszerzonych nadkolach – o 54 mm z przodu i 60 mm z tyłu.

Kabina Integrale mogła być wykończona alcantarą, welurem, skórą, a w niektórych odmianach także tkaniną Missoni. Wyższe wersje otrzymywały sportowe fotele Recaro. Do wyposażenia należały między innymi tylna wycieraczka, regulowane od wewnątrz lusterka, regulowana kolumna kierownicy i trzybiegowe wycieraczki; później oferowano też elektryczne szyby, centralny zamek, radio, szyberdach, klimatyzację oraz tempomat.

Delta w sporcie i w wersjach rajdowych

Delta Integrale była bazą dla samochodów rajdowych grup A i N. Egzemplarze przygotowane do startów mogły otrzymywać klatki bezpieczeństwa, fotele kubełkowe, pasy szelkowe i instalacje gaśnicze. Istnieją również samochody z udokumentowaną historią fabryczną w WRC.

Przy aucie o rajdowym rodowodzie dokumentacja ma szczególną wagę. Potwierdza ona historię sportową, zakres przebudowy i pochodzenie zastosowanych elementów, a także pozwala rozpoznać samochód autentyczny od cywilnej Delty stylizowanej na rajdówkę.

Podsumowanie

Lancia Delta to trzy generacje włoskich hatchbacków produkowanych w latach 1979–2014. Największe znaczenie dla historii modelu ma pierwsza generacja Tipo 831, zwłaszcza HF 4WD, HF Integrale i Integrale Evoluzione. Turbodoładowany silnik 2.0, stały napęd 4x4, pięciobiegowa skrzynia ręczna oraz sześć kolejnych tytułów producentów WRC z lat 1987–1992 nadają tym wersjom jednoznacznie rajdowy kontekst. Przy wyborze egzemplarza decydują stan blacharski, jakość instalacji elektrycznej, kondycja mechaniki oraz wiarygodna dokumentacja oryginalności i serwisu.