Historia BMW Z1

BMW pokazało Z1 podczas IAA we Frankfurcie w 1987 roku. Model rozwijany przez BMW Technik miał być jednocześnie roadsterem i nośnikiem rozwiązań konstrukcyjnych, których nie stosowano wówczas w seryjnych BMW. Litera Z oznaczała „Zukunft” – przyszłość.

Produkcję krótkiej serii uruchomiono w 1989 roku, a zakończono w 1991 roku po zbudowaniu 8 000 sztuk. Konstruktorzy świadomie wykorzystali sprawdzone podzespoły BMW E30: silnik, przekładnię i przednie zawieszenie. Środki przeznaczono natomiast na nietypową strukturę nadwozia, całkowicie gładką osłonę podwozia, ocynkowaną ramę oraz nowe zawieszenie tylne.

Za projekt odpowiadali Harm Lagaay i Ulrich Bez. Efektem był niski roadster o masie własnej około 1 250 kg, z silnikiem umieszczonym z przodu, lecz cofniętym w stronę kabiny. Najbardziej charakterystycznym rozwiązaniem stały się drzwi: zamiast otwierać się na zewnątrz, zjeżdżały elektrycznie do masywnych progów.

Miejsce Z1 w historii serii Z

Z1 rozpoczął historię roadsterów BMW z oznaczeniem Z. Był jedynym fabrycznym wariantem tego modelu: dwumiejscowym roadsterem z miękkim dachem, lewostronnym układem kierowniczym i manualną skrzynią pięciobiegową.

Po zakończeniu produkcji w 1991 roku BMW przez kilka lat nie oferowało dwuosobowego roadstera. Następcą w gamie Z został dopiero BMW Z3, wprowadzony w 1995 roku. Z1 pozostał więc odrębnym rozdziałem serii: samochodem zbudowanym w ograniczonej serii, bez późniejszych odmian silnikowych czy automatu.

Co wyróżnia BMW Z1?

• Drzwi opuszczane w progi: elektryczny mechanizm chowa wraz z drzwiami szyby boczne. Drzwi nie przenoszą obciążeń konstrukcyjnych, dlatego można jechać z nimi opuszczonymi.
• Karoseria z tworzyw: maska, błotniki, klapa bagażnika i inne nienośne elementy wykonano z termoplastu oraz tworzyw wzmacnianych włóknem szklanym, a nie z blachy stalowej.
• Ocynkowana rama i gładkie podwozie: rama została galwanicznie zabezpieczona, zaś osłony podwozia tworzą gładką powierzchnię. Przy zamkniętym dachu współczynnik oporu powietrza wynosi Cx 0,36.
• Tylna oś Z-Achse: Z1 jako pierwsze BMW otrzymało w pełni niezależne tylne zawieszenie tego typu; rozwiązanie trafiło później do serii E36.
• Jednolita specyfikacja: fabrycznie wszystkie Z1 miały ten sam zespół napędowy i wyposażenie; odróżniały je przede wszystkim zestawienia lakieru oraz wykończenia kabiny.

Dane techniczne BMW Z1

Alpina Roadster Limited Edition

Najrzadszą interpretacją Z1 jest Alpina Roadster Limited Edition. Alpina przebudowała łącznie 66 samochodów. Pojemność silnika zwiększono o 0,2 litra, a moc wzrosła do 200 KM. Pakiet obejmował także zmienione zawieszenie i układ wydechowy oraz 17-calowe obręcze Alpina.

Słabe punkty BMW Z1

Przy oględzinach BMW Z1 kluczowe są elementy wynikające ze specyfiki nadwozia i mechanizmu drzwi.

• Drzwi i szyby: należy wielokrotnie sprawdzić pełny cykl opuszczania oraz podnoszenia obu drzwi wraz z szybami. Mechanizm elektryczny jest złożony, a jego niesprawność należy do typowych problemów modelu.
• Plastikowe błotniki i panele: tworzywowe elementy mogą pękać. Warto obejrzeć błotniki, maskę, klapę bagażnika i miejsca ich mocowania pod kątem rys, pęknięć oraz niedopasowania paneli.
• Rama i spód auta: ocynkowanie jest ważnym elementem konstrukcji, ale nie zwalnia z kontroli ramy, podwozia oraz gładkich osłon spodnich.
• Dach i wyposażenie: miękki dach wymaga oceny stanu materiału i mechanizmu składania. Z1 nie miał seryjnej klimatyzacji ani poduszek powietrznych; fabryczny hardtop nie występował.
• Kompletność: przy aucie o ograniczonej produkcji znaczenie mają instrukcje, narzędzia, dokumentacja serwisowa oraz oryginalne radio BMW Z1.

Silnik, prowadzenie i wrażenia z jazdy

Sześciocylindrowe M20B25 nadaje Z1 charakter znany z BMW E30, lecz w roadsterze o krótkich zwisach i nisko osadzonej kabinie. Ręczna, pięciobiegowa przekładnia oraz napęd na tylną oś tworzą klasyczny układ mechaniczny, bez automatycznej skrzyni biegów w ofercie.

Nowa tylna oś, w pełni niezależne zawieszenie i sztywna konstrukcja ramy odróżniają Z1 od zwykłego E30. Auto ma sportową pozycję za kierownicą, a niska linia pasa szczególnie mocno zmienia odbiór jazdy z opuszczonymi drzwiami. Fabryczne wyposażenie obejmowało sportowe fotele, skórzaną kierownicę, obrotomierz, elektryczne szyby, centralny zamek, radio i wspomaganie kierownicy. 1. BMW Z1 2.5 – jedyna fabryczna wersja: 2 494 cm³, 170 KM, 5-biegowy manual i napęd na tylną oś. 2. Alpina Roadster Limited Edition – przebudowa Alpiny o mocy 200 KM, ze zmodyfikowanym zawieszeniem, wydechem i 17-calowymi kołami.

Nadwozie i wnętrze

Z1 ma zwartą, niską sylwetkę roadstera: krótki przód, krótkie zwisy, nisko poprowadzoną linię pasa i kokpit umieszczony blisko nawierzchni. Nadwozie zaprojektowano nie tylko pod kątem formy – plastikowe panele są nienośne, a funkcję strukturalną pełni rama.

Najbardziej niecodzienny detal stanowią drzwi chowające się pionowo w progach. Po ich opuszczeniu boki kabiny pozostają otwarte, co nadaje Z1 wygląd nieosiągalny dla klasycznego kabrioletu z drzwiami na zawiasach.

Fabryczna paleta obejmowała między innymi Urgrün, Traumschwarz, Top Red i Fun-gelb; później pojawiły się także lakiery fioletowe. W kabinie stosowano tapicerkę skórzaną, materiałową lub mieszaną, również z motywem „camouflage”. Koła aluminiowe miały średnicę 15 albo 16 cali. Zamiast klasycznego koła zapasowego przewidziano worek na zapas lub koło dojazdowe.

Wyposażenie i użytkowanie

Materiałowy dach jest jedyną fabryczną osłoną kabiny – BMW nie oferowało seryjnego hardtopu. Spotykane sztywne dachy pochodzą od firm akcesoryjnych lub tunerów. Wszystkie Z1 wykonano z kierownicą po lewej stronie.

W standardzie znalazły się między innymi elektrycznie sterowane szyby, centralny zamek, radio, wspomaganie kierownicy, sportowe fotele i skórzana kierownica. ABS był dostępny. Połączenie nietypowych paneli karoserii, drzwi i pełnej dokumentacji ma znaczenie przy zachowaniu zgodności samochodu z oryginalną specyfikacją.

Podsumowanie: BMW Z1

BMW Z1 (E30 (Z)) to pierwszy roadster serii Z, zbudowany w latach 1989–1991 w liczbie 8 000 egzemplarzy. Jego znaki rozpoznawcze to opuszczane w progi drzwi, termoplastyczne panele nadwozia, ocynkowana rama i niezależna tylna oś Z-Achse.

Pod względem napędu Z1 stawia na sprawdzony zestaw BMW: rzędową sześciocylindrową jednostkę 2,5 litra o mocy 170 KM, pięciobiegowy manual oraz tylny napęd. Przy zakupie najważniejsze pozostają stan plastikowych elementów, sprawność obu mechanizmów drzwiowych, kondycja dachu i kompletność oryginalnego wyposażenia.