Historia Forda Cortiny

Ford Cortina zadebiutował we wrześniu 1962 roku jako samochód ulokowany pomiędzy Fordem Anglia a Consulem Classic. Nazwa nawiązywała do włoskiego kurortu Cortina d’Ampezzo, gospodarza zimowych igrzysk olimpijskich w 1956 roku. Zadanie było konkretne: zaoferować pięcioosobowy, przystępny cenowo samochód rodzinny o nieskomplikowanej technice.

Pierwsza Cortina otrzymała samonośne stalowe nadwozie, 12-woltową instalację elektryczną i w pełni synchronizowaną czterobiegową skrzynię manualną. W połączeniu z niewielką masą własną, wynoszącą zależnie od wersji około 800–870 kg, dawało to auto proste w obsłudze i żywe nawet z małymi czterocylindrowymi silnikami.

Cortina przez dwie dekady należała do najważniejszych samochodów na rynku brytyjskim, a w latach 70. była najlepiej sprzedającym się samochodem w Wielkiej Brytanii. Łączna produkcja przekroczyła 4 miliony egzemplarzy. Szczególne miejsce w historii zajmuje współpraca Forda z Lotusem: Lotus Cortina powstał jako sportowy sedan przygotowany z myślą o homologacji i wyścigach.

Generacje Forda Cortiny

• Cortina Mk I (1962–1966) – pierwsza generacja z silnikami Kent 1,2 i 1,5 l. Oferowano sedany dwu- i czterodrzwiowe oraz kombi. Wczesne wersje rozpoznaje się między innymi po tylnych lampach w układzie litery „Y”.
• Cortina Mk II (1966–1970) – zaprojektowana przez Roya Haynesa. Auto było nieco krótsze, ale szersze, dzięki czemu kabina zyskała przestrzeń. Wprowadzono silniki 1,3 i 1,6 l, a hamulce otrzymały samoczynną regulację. W gamie pojawiły się odmiany DeLuxe, Super, GT i 1600E.
• Cortina Mk III / TC (1970–1976) – model powstały po utworzeniu Ford of Europe, technicznie spokrewniony z Fordem Taunusem. Nadwozie nabrało bardziej amerykańskich proporcji, z charakterystycznym przetłoczeniem typu „Coke Bottle”. Dostępne były silniki 1,3, 1,6 i 2,0 l.
• Cortina Mk IV (1976–1979) – gruntownie odświeżona odmiana TC, z większymi szybami i sylwetką jeszcze bliższą Taunusowi. Wersje Ghia stanowiły luksusowy biegun gamy; od 1977 roku oferowano w nich także silnik 2,3 l.
• Cortina Mk V (1979–1982) – modernizacja Mk IV z przeprojektowanymi reflektorami, szerszym grillem, bardziej płaską linią dachu i większą powierzchnią przeszkleń. W 1982 roku następcą Cortiny został Ford Sierra.

Cechy charakterystyczne Forda Cortiny

Najważniejszą cechą Cortiny jest połączenie klasycznego układu mechanicznego z bardzo szerokim zakresem zastosowań. Napęd na tylne koła, przednie zawieszenie na kolumnach McPhersona oraz sztywny most na resorach piórowych z tyłu tworzyły prostą, łatwą do zrozumienia konstrukcję.

Bazowe Cortiny 1200 De Luxe korzystały z czterocylindrowego silnika OHV o pojemności 1198 cm³ i mocy 48 KM. Odmiana 1500 GT otrzymała między innymi podwójne gaźniki Webera, ostrzejszy wałek rozrządu i 76 KM. Na drugim końcu skali znajdowała się Lotus Cortina: dwulitrowe ambicje wyścigowe realizowała jednak przez lekki, 1,6-litrowy silnik Twin-Cam DOHC o mocy od 105 do 116 KM.

Ważne są też detale wyposażenia zależne od wersji: drewniany fornir na desce rozdzielczej, sportowa kierownica, obrotomierz, radio, zegar, halogenowe reflektory, winylowy dach czy fotele rozkładane do pozycji leżącej. Oznaczenia GT, E, Lotus i Ghia nie były wyłącznie emblematami – wskazywały na wyraźnie różne charaktery odmian.

Dane techniczne Forda Cortiny

Wersje specjalne i sportowe

Lotus Cortina

Najbardziej rozpoznawalna odmiana powstała we współpracy Forda z Lotusem w Cheshunt. Lotus Cortina miała silnik 1.6 Twin-Cam DOHC, lekkie aluminiowe elementy karoserii – maskę, pokrywę bagażnika i poszycia drzwi – oraz poszerzony rozstaw kół. Charakterystyczne były także zawieszenie z układem Lotus A-frame i biało-zielone malowanie. Przy masie około 800 kg oraz mocy od 105 do 116 KM była to Cortina zbudowana pod homologację i rywalizację w wyścigach samochodów turystycznych.

1500 GT i 1600E

Cortina 1500 GT otrzymała sportowe modyfikacje silnika, w tym podwójne gaźniki Webera, i rozwijała 76 KM. 1600E łączyła mocniejszy silnik 1,6 l z bogatszym wnętrzem: drewnianym wykończeniem deski oraz sportową kierownicą.

2000E i Ghia

Cortina Mk III 2000E była luksusową odmianą z silnikiem Pinto 2.0 OHC o mocy 98 KM; można ją było zamówić z automatyczną skrzynią. W późniejszych generacjach podobną rolę pełniły wersje Ghia, wyróżniane bardziej rozbudowanym wyposażeniem i od 1977 roku również silnikiem 2,3 l.

Crayford i wersje wyczynowe

Spotyka się także konwersje Crayford z silnikami V6 oraz Cortiny przygotowane do sportu: z klatką bezpieczeństwa, sześciopunktowymi pasami, fotelami kubełkowymi, wyczynowymi gaźnikami i dokumentacją FIA HTP.

Eksploatacja i punkty kontroli

Ford Cortina ma konstrukcję o niewielkiej liczbie układów elektronicznych: gaźnikowe silniki czterocylindrowe, mechaniczna skrzynia biegów, sztywny most i klasyczne zawieszenie ułatwiają ocenę stanu technicznego. W przypadku samochodu zachowanego w oryginalnej specyfikacji warto porównać oznaczenia silnika, kolory i wyposażenie z dokumentacją fabryczną.

Dla wartości wersji GT, 1600E, 2000E, Ghia i zwłaszcza Lotus Cortina znaczenie mają właściwe dla odmiany elementy: emblematy, zegary, tapicerka, kierownica, felgi oraz rozwiązania zawieszenia. W Lotusie szczególnej weryfikacji wymaga zgodność aluminiowych paneli nadwozia, jednostki Twin-Cam i układu Lotus A-frame z dokumentami auta.

Części zamienne i podzespoły do Cortiny są dostępne, a prostota konstrukcji pozwala również na przygotowanie samochodu do regularity rally albo specyfikacji FIA.

Silniki, prowadzenie i sport

Lekka Cortina z silnikiem 1,2 l nie była autem sportowym, lecz 48 KM wystarczało do spokojnej jazdy dzięki masie znacznie niższej niż w późniejszych sedanach klasy średniej. Silnik 1,5 l oferował około 60–65 KM, natomiast 1500 GT osiągał 76 KM za sprawą zmian w dolocie i rozrządzie.

Mk III z jednostką Pinto 2.0 OHC rozwijał 98 KM. Stanowił wyraźny krok w stronę szybszego, bardziej komfortowego sedana, zwłaszcza jako 2000E. Najostrzejszą odmianą była jednak Lotus Cortina: 105–116 KM, masa około 800 kg, Twin-Cam DOHC i zmienione zawieszenie dawały jej osiągi nieporównywalne z podstawowymi Cortinami.

Układ z McPhersonami z przodu oraz sztywnym mostem na resorach piórowych z tyłu ma typowo klasyczny charakter. W zwykłych odmianach stawiał na trwałą prostotę, zaś Lotus Cortina dzięki A-frame, szerszemu rozstawowi kół i sportowym kołom Dunlop lub Minilite była przygotowana do znacznie szybszej jazdy.

1. Cortina 1200 De Luxe – 1198 cm³, 48 KM, silnik OHV i czterobiegowa przekładnia manualna.
2. Cortina 1500 GT – 1,5 l, 76 KM, podwójne Webery i ostrzejszy wałek rozrządu.
3. Lotus Cortina – 1,6 l Twin-Cam DOHC, 105–116 KM, około 800 kg; odmiana homologacyjna.
4. Cortina 2000E – 2,0 l Pinto OHC, 98 KM, luksusowe wyposażenie i dostępny automat. undefined

Nadwozie, wnętrze i wyposażenie

Cortina Mk I miała prostą, lekką bryłę i charakterystyczne tylne lampy w formie litery „Y”. W Mk II Roy Haynes złagodził linię nadwozia, jednocześnie poszerzając samochód. Mk III przyniosła całkowitą zmianę proporcji: bardziej wydatne błotniki i boczne przetłoczenie typu „Coke Bottle” nadały jej amerykański rys.

Mk IV oraz Mk V coraz wyraźniej upodobniały się do europejskiego Forda Taunusa. W Mk V zmieniono reflektory, pas przedni z szerszym grillem, linię dachu oraz powierzchnię szyb. Cortina była oferowana jako sedan dwu- i czterodrzwiowy oraz praktyczne kombi.

Wnętrza bazowych wersji są oszczędne: prosta deska rozdzielcza, niewiele elektroniki i tapicerki często w czerni lub czerwieni. Odmiany sportowe dostawały fotele kubełkowe i dodatkowe wskaźniki, a luksusowe 1600E, 2000E i Ghia – fornir drewniany, bogatsze materiały, welur oraz sportową kierownicę. Wśród spotykanych dodatków znajdują się chromowane listwy, radio, zegar, obrotomierz, halogeny, światła przeciwmgłowe i winylowy dach.

Lotus Cortina wyróżnia się białym lakierem z zielonym pasem, aluminiowymi panelami oraz sportowymi felgami. Właśnie te elementy odróżniają ją wizualnie od zwykłej Cortiny Mk I.

Cortina w sporcie samochodowym

Seryjna Cortina nie była samochodem wyścigowym, ale jej sportowy wizerunek zbudowała Lotus Cortina. Debiut wyścigowy zaliczyła podczas Oulton Park Gold Cup we wrześniu 1963 roku, zajmując trzecie i czwarte miejsce. Jim Clark zdobył nią British Saloon Car Championship w 1964 roku.

Lotus Cortina startowała także w European Touring Car Challenge, austriackich wyścigach samochodów turystycznych i szwedzkich zawodach na lodzie. Z modelem związany jest również John Whitmore. W egzemplarzach o historii sportowej istotne mogą być karty startowe, dokumenty homologacyjne FIA, dawne logbooki, książki serwisowe oraz materiały prasowe.

Podsumowanie

Ford Cortina obejmuje pięć generacji brytyjskich sedanów i kombi produkowanych w latach 1962–1982. Mk I i Mk II zachowały lekkość oraz prostotę wczesnych Fordów, Mk III zapoczątkował techniczne pokrewieństwo z Taunusem, a Mk IV i Mk V rozwinęły tę wspólną koncepcję.

Przy wyborze Cortiny kluczowe jest rozróżnienie wersji: 1200 De Luxe i 1500 są klasycznymi samochodami rodzinnymi, GT oraz 1600E łączą lepsze osiągi z wyposażeniem, 2000E i Ghia stawiają na komfort, natomiast Lotus Cortina jest odmianą homologacyjną z silnikiem Twin-Cam i specjalnym zawieszeniem. Oryginalna specyfikacja, dokumentacja i zgodność charakterystycznych elementów z daną wersją mają szczególne znaczenie.