Historia FIATA 126

FIAT 126 został skonstruowany jako następca Fiata 500. Przejął po nim układ napędowy z tylnym, dwucylindrowym silnikiem czterosuwowym, ale otrzymał większe wnętrze oraz bardziej praktyczne nadwozie. Przy masie własnej około 600 kg nawet silnik o mocy 24–26 KM zapewniał wystarczającą sprawność w ruchu miejskim.

Model powstawał we Włoszech i w Polsce. Polski samochód był powszechnie określany jako Fiat 126p, a egzemplarze montowane przez Fabrykę Samochodów Małolitrażowych w Bielsku-Białej noszą oznaczenie FSM. W latach 70. i 80. 126 pełnił rolę prostego auta rodzinnego oraz miejskiego; dziś wiele egzemplarzy kwalifikuje się do rejestracji jako pojazd zabytkowy.

Rozwój modelu FIAT 126

Pierwsze FIAT-y 126 korzystały z chłodzonego powietrzem, dwucylindrowego silnika znanego z końcowych odmian Fiata 500, współpracującego z czterobiegową skrzynią manualną. W starszych autach pierwszy bieg nie był synchronizowany, podczas gdy wyższe przełożenia miały synchronizację.

W 1987 roku wprowadzono Fiata 126 Bis. To wyraźnie odmieniona technicznie odmiana z chłodzonym cieczą silnikiem o pojemności 704 cm³, pełną tylną klapą hatchbacka i długim czwartym przełożeniem. Skrzynia Biswa miała synchronizację trzech najwyższych biegów. Wersja ta wyróżnia się także innym osprzętem, w tym rozwiązaniami instalacji elektrycznej i alternatorem w miejsce prądnicy.

Cechy charakterystyczne FIATA 126

• Silnik z tyłu i napęd na tył – prosty układ konstrukcyjny znany z Fiata 500.
• Dwucylindrowy silnik czterosuwowy – w odmianach chłodzonych powietrzem albo cieczą.
• Masa około 600 kg – istotna dla charakteru jazdy i osiągów małego Fiata.
• Czterobiegowa skrzynia manualna – w starszych wersjach należy pamiętać o niesynchronizowanym pierwszym biegu.
• Układ 2+2 – kabina jest prosta, lecz przewidziana dla czterech osób.
• Polska historia FSM – Fiat 126p jest jednym z najbardziej rozpoznawalnych samochodów produkowanych w Bielsku-Białej.
• Łatwa mechanika – nieskomplikowana elektryka i przejrzysty dostęp do podstawowych podzespołów sprzyjają samodzielnej obsłudze.

Dane techniczne FIATA 126

Wersje i odmiany specjalne

Wśród oznaczeń spotykanych przy FIACIE 126 znajdują się Personal, Personal 4, FSM i A1. Najistotniejszą odmianą konstrukcyjną pozostaje 126 Bis z 1987 roku: ma chłodzony cieczą silnik 704 cm³ oraz pełną tylną klapę, dzięki której nadwozie zyskało funkcjonalność hatchbacka.

Oznaczenie FSM odnosi się do samochodów montowanych w polskiej fabryce w Bielsku-Białej. Istniały również egzemplarze przygotowywane do sportu i auta z indywidualnymi modyfikacjami.

Eksploatacja i punkty kontroli

FIAT 126 ma prostą mechanikę i nieskomplikowaną instalację elektryczną, dlatego wiele podstawowych prac można wykonać samodzielnie. Przy oględzinach warto zwrócić uwagę na zgodność osprzętu z daną odmianą: chłodzenie silnika, prądnicę lub alternator, deskę rozdzielczą, zderzaki oraz oznaczenia FSM.

Hamulce bębnowe na obu osiach wymagają wyraźnie większej siły na pedale niż nowoczesne układy hamulcowe. W samochodzie zabytkowym znaczenie ma też kompletność wyposażenia: fabryczny zestaw narzędzi, klucz do kół, zestaw żarówek, instrukcja obsługi, książka serwisowa, książeczka gwarancyjna i dokumentacja od nowości pomagają potwierdzić historię konkretnego egzemplarza.

Silnik, skrzynia biegów i prowadzenie

Dwucylindrowy FIAT 126 rozwija około 24–26 KM, a przy masie około 600 kg osiąga prędkość maksymalną rzędu 100 km/h. Jest to konstrukcja stworzona przede wszystkim do miasta, gdzie liczą się małe gabaryty oraz niskie zużycie paliwa.

Silnik umieszczony za tylną osią napędza tylne koła. Czterobiegowa przekładnia wymaga specyficznej obsługi w starszych odmianach, ponieważ pierwszy bieg pozostawiono bez synchronizacji. W 126 Bis długi czwarty bieg o przełożeniu 4,33:1 oraz synchronizacja trzech najwyższych przełożeń poprawiają użytkowanie auta poza miastem. 1. FIAT 126 z silnikiem chłodzonym powietrzem – najbliższy technicznie tradycji Fiata 500; dwucylindrowa jednostka i tylny napęd tworzą charakterystyczny układ modelu. 2. FIAT 126p FSM – polska odmiana montowana w Bielsku-Białej, rozpoznawalna po oznaczeniu FSM i mogąca mieć odmienny osprzęt. 3. FIAT 126 Bis – chłodzony cieczą silnik 704 cm³, pełna tylna klapa hatchbacka i zmieniona skrzynia biegów.

Nadwozie, wnętrze i wyposażenie

FIAT 126 jest bardzo kompaktowym autem miejskim o prostym, pudełkowatym nadwoziu. Starsze samochody rozpoznać można po chromowanych zderzakach, późniejsze odmiany otrzymywały zderzaki z polipropylenu. W 126 Bis pojawiły się między innymi elementy pod tylnym zderzakiem oraz pełna tylna klapa.

W kabinie dominuje prosty czarny kokpit, nieskomplikowane przełączniki i wyposażenie podporządkowane funkcji. Stosowano tapicerkę materiałową lub skóropodobną, składane fotele oraz tylną kanapę. Wśród wyposażenia fabrycznego spotyka się uchylne przednie szyby, laminowaną szybę czołową, ogrzewanie tylnej szyby, lusterka zewnętrzne, światła przeciwmgłowe lub cofania, oświetlenie wnętrza i półki bagażowe.

Do typowych barw należą beż, zieleń trawiasta, granat, czerwień oraz kość słoniowa Ivory Meteor o kodzie 205/F. Przy ocenie oryginalności warto sprawdzić fabryczne oznaczenie lakieru, deskę rozdzielczą i zgodność zderzaków z rokiem oraz wersją auta.

Dokumenty i status pojazdu zabytkowego

FIAT 126 może zostać zarejestrowany i certyfikowany jako pojazd zabytkowy. Dla aut związanych z rynkiem włoskim spotyka się certyfikaty ASI, FIVA oraz TARGA ORO. Zachowane oryginalne tablice, instrukcje, rachunki, broszury sprzedażowe, komplet kluczyków i książka serwisowa są cennymi elementami historii konkretnego samochodu.

Produkowane były również odmiany z kierownicą po prawej stronie przeznaczone na rynek brytyjski.

Podsumowanie

FIAT 126 łączy tylnosilnikową koncepcję Fiata 500 z większą kabiną i praktyczniejszym nadwoziem. Najważniejsze odmiany to chłodzone powietrzem 126 i 126p FSM oraz Fiat 126 Bis z silnikiem 704 cm³ chłodzonym cieczą i tylną klapą hatchbacka. Prosta konstrukcja, masa około 600 kg, czterobiegowa skrzynia i łatwa obsługa techniczna stanowią o specyfice tego małego Fiata.