Historia FIATA 124

FIAT 124 przedstawiono w 1966 roku jako następcę modelu Fiat 1300. Był to czterodrzwiowy sedan dla rodzinnej klasy średniej, zaprojektowany z naciskiem na funkcjonalność: nadwozie samonośne, czytelna, kanciasta forma oraz obszerna kabina szły w parze z rozwiązaniami technicznymi rzadkimi w tej klasie. Już podstawowa Berlina otrzymała hamulce tarczowe na wszystkich czterech kołach, ręczną skrzynię czterobiegową z synchronizacją oraz sztywny tylny most prowadzony na sprężynach śrubowych.

W 1967 roku Fiat 124 otrzymał tytuł Car of the Year. Sedan produkowano do 1974 roku, lecz koncepcja modelu miała znacznie dłuższe życie za sprawą licencyjnych konstrukcji w wielu krajach. Na bazie 124 powstały między innymi radzieckie Żiguli i Łady, hiszpańskie odmiany SEAT-a oraz turecki Murat 124.

Dla entuzjastów najważniejsze są jednak sportowe pochodne. 124 Sport Coupé i 124 Spider łączyły z sedanem część mechaniki, lecz miały krótszy rozstaw osi, mocniejsze silniki oraz pięciobiegowe przekładnie w wielu wersjach. Spider, zaprojektowany przez Toma Tjaardę dla Pininfariny, nadał rodzinie 124 zupełnie inną sylwetkę.

Ewolucja modeli FIAT 124

Rodzinę FIATA 124 tworzyły cztery podstawowe odmiany:

• 124 Berlina – czterodrzwiowy sedan produkowany od 1966 do 1974 roku; początkowo stosowano czterocylindrowy silnik 1197 cm³ o mocy 60 KM.
• 124 Familiare – kombi o wzmocnionym zawieszeniu i zmienionym przełożeniu głównym, przygotowane do większego obciążenia.
• 124 Sport Coupé – czteromiejscowe coupé 2+2, produkowane od 1966 do 1975 roku w trzech generacjach. Otrzymało silniki Fiat Twin Cam zaprojektowane przez Aurelio Lamprediego.
• 124 Sport Spider – otwarte 2+2 z karoserią Pininfariny. Debiutowało w 1966 roku na Salonie Samochodowym w Turynie, a jego rozwój trwał do lat 80.

W przypadku Spidera po zakończeniu firmowania modelu przez Fiata końcowy montaż prowadziło Pininfarina. Późne auta sprzedawano jako Pininfarina Spidereuropa; produkcja trwała do połowy 1985 roku. W ten sposób konstrukcja rozpoczęta jako rodzinny sedan przetrwała najdłużej właśnie w otwartej, sportowej formie.

Cechy charakterystyczne FIATA 124

Najistotniejszą cechą rodziny 124 jest połączenie nieskomplikowanego układu konstrukcyjnego z zaawansowanymi jak na drugą połowę lat 60. rozwiązaniami. Berlina miała cztery tarcze hamulcowe, a sportowe odmiany korzystały z silników Fiat Twin Cam Aurelio Lamprediego: rzędowych czterocylindrówek z aluminiową głowicą, dwoma wałkami rozrządu w głowicy i układem cross-flow.

Spider zachował klasyczny układ: silnik z przodu, napęd na tylną oś i samonośne nadwozie. W kolejnych latach pojemność jego silników wzrastała od 1438 cm³ przez 1608 i 1756 cm³ do 1995 cm³. Od połowy 1980 roku pojawił się wtrysk Bosch, zastępujący wcześniejsze gaźniki Weber.

Wśród rozpoznawalnych różnic znajdują się również wersje amerykańskie Spidera: większe zderzaki, odmienne lampy, wskaźniki wyskalowane w milach, a często także klimatyzacja i elementy wyposażenia związane z normami emisji spalin.

Dane techniczne FIATA 124

Wersje specjalne i sportowe

Fiat 124 Abarth Rally był wyczynową odmianą przygotowaną z homologacją rajdową. Lekka karoseria, sportowo zestrojone zawieszenie, klatka bezpieczeństwa, wyczynowe hamulce oraz silnik 1756 cm³ o mocy 94 kW (128 KM) odróżniały go zasadniczo od seryjnego Spidera.

Końcową, szczególną wersją otwartego modelu był Pininfarina Spidereuropa Volumex z lat 1984–1985. Dwulitrowy silnik z mechanicznym doładowaniem rozwijał 135 KM. Powstało około 500 egzemplarzy.

Na uwagę zasługują także późne Spidereuropa: nie są już zwykłymi Fiatami 124 Spider, lecz samochodami montowanymi i sprzedawanymi pod marką Pininfarina.

Na co zwrócić uwagę przed zakupem

W FIACIE 124 warto precyzyjnie ustalić wersję i rok produkcji, ponieważ różnice między sedanem, Coupé, Spiderem oraz późnym Spidereuropa dotyczą zarówno silników, jak i wyposażenia. Szczególnej identyfikacji wymagają Spidery z rynku amerykańskiego: mogą mieć inne zderzaki, reflektory, zegary w milach, instalację emisji spalin oraz klimatyzację.

Przy oględzinach auta z silnikiem Twin Cam należy sprawdzić zgodność jednostki z deklarowaną pojemnością – w rodzinie Spidera występowały motory 1.4, 1.6, 1.8 i 2.0 – oraz ustalić, czy układ zasilania wykorzystuje gaźniki Weber, czy późniejszy wtrysk Bosch. Warto też zweryfikować działanie wszystkich czterech hamulców tarczowych, stan manualnej skrzyni oraz kompletność elementów charakterystycznych dla wersji, takich jak felgi Cromodora, OZ lub VX, kierownica Nardi bądź Abarth oraz oryginalne elementy wnętrza.

Części do FIATA 124 pozostają dostępne, a koszty utrzymania są oceniane jako umiarkowane.

Silniki, skrzynie biegów i prowadzenie

FIAT 124 Berlina z silnikiem 1197 cm³ i mocą 60 KM rozwijał około 140 km/h. Sportowy charakter rodziny ujawniały jednak przede wszystkim Coupé i Spider z silnikami Lamprediego. Dwuwalkowe jednostki DOHC korzystały z aluminiowej głowicy cross-flow; w Spiderze ich pojemność rosła kolejno do 1438, 1608, 1756 i 1995 cm³.

Spider z silnikiem 1.6, pięciobiegową skrzynią i mocą 90 KM osiągał do 170 km/h. W zależności od wersji prędkość maksymalna wynosi około 150–185 km/h. Układ napędowy pozostawał klasyczny: silnik wzdłużnie z przodu i napęd tylnej osi. Z przodu pracują kolumny McPhersona, z tyłu sztywna oś; to zestawienie wyraźnie odróżnia odczucia z jazdy Spiderem od przednionapędowych samochodów późniejszych dekad. 1. 124 Berlina 1.2 – sedan z silnikiem 1197 cm³, 60 KM i czterema hamulcami tarczowymi; punkt wyjścia całej rodziny. 2. 124 Sport Coupé – krótszy rozstaw osi, nadwozie 2+2 i silniki Twin Cam Lamprediego; produkowany do 1975 roku. 3. 124 Spider – 2+2 Pininfariny z jednostkami 1.4–2.0, cztero- lub pięciobiegową przekładnią oraz prędkością maksymalną do około 185 km/h. 4. 124 Abarth Rally – rajdowa odmiana 1.8 o mocy 128 KM, z lekkim nadwoziem i sportowym podwoziem. 5. Pininfarina Spidereuropa Volumex – doładowany 2.0 o mocy 135 KM, limitowany do około 500 sztuk.

Nadwozie i wnętrze

Sedan FIAT 124 reprezentuje rzeczową stylistykę drugiej połowy lat 60.: proste płaszczyzny blach, wyraźnie zaznaczona trzybryłowa sylwetka i duże powierzchnie szyb. Wersja Familiare przenosiła tę samą logikę na nadwozie kombi, natomiast Sport Coupé otrzymało bardziej zwarte proporcje.

Najdalej od Berlina odszedł 124 Spider. Tom Tjaarda zaprojektował dla Pininfariny niskie, dwudrzwiowe nadwozie z charakterystycznym przetłoczeniem biegnącym nad tylnym nadkolem, obłymi błotnikami i ręcznie składanym miękkim dachem. Spider mierzy około 1,25 m wysokości, dzięki czemu ma zdecydowanie niższą sylwetkę niż sedan.

We wnętrzach spotyka się tapicerki z winylu lub skaju, a w wybranych wersjach również skórę. Charakterystyczne są deski rozdzielcze z drewnianą okleiną albo drewnianymi detalami, drewniane gałki zmiany biegów oraz kierownice Nardi lub Abarth. Wśród wyposażenia pojawiały się radio, a w późniejszych egzemplarzach elektryczne szyby. Stosowano stalowe obręcze oraz felgi aluminiowe Cromodora, OZ i VX.

FIAT 124 a produkcja licencyjna

Znaczenie FIATA 124 wykracza poza włoską produkcję. Konstrukcję wytwarzano licencyjnie między innymi w ZSRR, Hiszpanii, Turcji, Bułgarii, Indiach i Korei Południowej. Najbardziej znanym rozwinięciem były Żiguli i Łady, powstałe po współpracy Fiata z WAZ-em rozpoczętej w 1966 roku.

Nie należy jednak utożsamiać każdego samochodu o sylwetce 124 z włoskim oryginałem. Licencyjne pochodne miały własne oznaczenia, lokalne modyfikacje i odrębną historię produkcji.

Podsumowanie: FIAT 124

FIAT 124 to rodzina zbudowana wokół sedana produkowanego w latach 1966–1974, wyróżniającego się czterema hamulcami tarczowymi i tytułem Car of the Year 1967. Z tej technicznej bazy powstały Familiare, Sport Coupé i 124 Spider.

Dla kierowcy szukającego otwartego włoskiego klasyka kluczowy jest Spider Pininfariny: tylny napęd, czterocylindrowe silniki Lamprediego DOHC, ręczne skrzynie biegów i produkcja kontynuowana jako Pininfarina Spidereuropa aż do połowy 1985 roku. Z kolei Berlina i Coupé pokazują, jak wszechstronną konstrukcją był pierwotny Fiat 124.