Historia Volvo Amazon

Volvo zaprezentowało Amazon w 1956 roku jako samochód klasy średniej, a jego produkcja trwała do 1970 roku. Model był ważnym krokiem w rozwoju marki: otrzymał samonośne, pontonowe nadwozie ze stali poddanej fosforanowaniu, obficie zabezpieczone podwozie oraz antykorozyjne olejowanie.

Za projekt odpowiadał Jan Wilsgaard. Nadwozie zdradza inspiracje amerykańską motoryzacją lat 50.: ma wyraźne tylne „barki”, delikatne płetwy i chromowaną atrapę, ale zachowuje zwarte proporcje europejskiego sedana. Początkowo samochód nosił nazwę Amason; poza Szwecją, z powodów prawnych związanych z nazwą Amazon, stosowano przede wszystkim oznaczenia liczbowe serii 120.

Amazon zapisał się także w historii bezpieczeństwa. Był pierwszym seryjnie produkowanym samochodem wyposażanym w trzypunktowe pasy bezpieczeństwa dla przednich siedzeń. Do tego dochodziły laminowana szyba przednia, miękka górna część deski rozdzielczej i punkty mocowania pasów dla obu rzędów siedzeń.

Rozwój serii 120

Pierwsze Amazony miały czterodrzwiowe nadwozie, silnik B16 o pojemności 1,6 litra oraz trzybiegową skrzynię ręczną. Wersje 121 stanowiły odmianę podstawową, natomiast 122S / 122 Sport otrzymały bardziej sportową charakterystykę i dwa gaźniki.

Jesienią 1961 roku zadebiutował silnik B18 o pojemności 1,8 litra, instalacja 12 V oraz zmieniony grill. Dwudrzwiowy sedan wszedł do gamy we wrześniu 1961 roku; jego dłuższe drzwi i składane przednie fotele ułatwiały dostęp do tylnej kanapy. Od 1962 roku oferowano pięciodrzwiowe kombi P220, nazywane Amazon Combi lub Estate.

Późniejsze odmiany obejmowały P120, P130 i P221. W 1966 roku, po zakończeniu produkcji Volvo PV, pojawił się uproszczony Amazon Favorit. Końcowy etap serii przyniósł silnik B20 o pojemności 1990 cm³. Następcą Amazonu została seria Volvo 140.

Najważniejsze cechy Volvo Amazon

• Trzy rodzaje nadwozia: sedan czterodrzwiowy, sedan dwudrzwiowy i pięciodrzwiowe kombi.
• Bezpieczeństwo: trzypunktowe pasy z przodu, laminowana szyba i wyściełana deska rozdzielcza.
• Mechanika Volvo: trwałe, rzędowe czterocylindrowe silniki B16, B18 i B20 oraz napęd na tylne koła.
• Użyteczne kombi: P220/P221 łączy klasyczną linię Amazonu z dużą przestrzenią bagażową; opcjonalny bagażnik dachowy jest charakterystycznym dodatkiem.
• Duża skala produkcji: powstało około 670 000 egzemplarzy Amazonu.
• Rajdowy rodowód: Amazony wykorzystywano w rajdach, między innymi w Skandynawii, RAC Rally, Rajdzie Monte Carlo, Rajdzie Akropolu i East African Safari.

Dane techniczne Volvo Amazon

Wersje szczególne: 122S, Favorit i 123GT

Volvo 122S / 122 Sport było bardziej dynamiczną odmianą Amazonu, wyróżnianą przez dwa gaźniki i sportowe wyposażenie.

Amazon Favorit stanowił uproszczoną wersję wprowadzoną po zakończeniu produkcji Volvo PV. Rozpoznaje się ją między innymi po ograniczonej liczbie zewnętrznych chromów; spotykano w niej silnik B18 i trzybiegową skrzynię manualną.

Najbardziej sportową wersją był Volvo 123GT, produkowany od 1967 roku wyłącznie jako dwudrzwiowy P130. Początkowo korzystał z silnika B18B 1,8 l o mocy 115 KM z dwoma gaźnikami SU, a później z B20 1990 cm³ o mocy 110 KM. Charakterystyczne elementy 123GT to czterobiegowa skrzynia M41 z elektrycznie załączanym overdrive Laycock de Normanville, trójramienna kierownica GT, obrotomierz na środku deski, dodatkowe światła na zderzaku, indywidualne rozkładane fotele oraz oznaczenia GT. Szacowana produkcja tej odmiany wyniosła około 1500–5000 sztuk.

Eksploatacja i na co zwrócić uwagę

Dla Amazonu istotna jest zgodność samochodu z pierwotną specyfikacją, zwłaszcza w odmianie 123GT: właściwy silnik B18B lub B20, przekładnia M41 z overdrive, obrotomierz centralny, dodatkowe lampy, koła GT i detale wnętrza wpływają na charakter auta.

Wiele egzemplarzy przez lata modernizowano. Często spotyka się zamianę prądnicy na alternator, dodatkowe reflektory, instalację LPG, gaźniki Weber DCOE 45, felgi typu Minilite albo później montowane wspomaganie kierownicy. Przy oględzinach warto więc ustalić, które elementy są fabryczne, a które pochodzą z późniejszych przeróbek.

Nadwozie otrzymało fabryczne zabezpieczenie antykorozyjne, jednak przy samochodzie z lat 1956–1970 jego stan pozostaje kluczowy. Należy również sprawdzić działanie układu 12 V w późniejszych autach oraz overdrive w wersjach wyposażonych w skrzynię M41.

Silniki, skrzynie biegów i prowadzenie

Amazon ma klasyczny układ: silnik z przodu, napęd tylnej osi i przekładnię kierowniczą ze śrubą kulkową. W oryginalnej postaci zwykle nie stosowano wspomagania kierownicy. Przy rozstawie osi 2600 mm i masie około 1070 kg samochód zapewnia cztery pełnowymiarowe miejsca oraz dobrą widoczność z miejsca kierowcy.

Silnik B18 jest najczęściej kojarzony z Amazonem. W zależności od odmiany rozwijał od około 75 do 115 KM; B20B stosowany od 1969 roku osiągał około 100 KM. 122S i 123GT korzystały z mocniejszych jednostek z dwoma gaźnikami. W sportowych wersjach prędkość maksymalna przekraczała 170–180 km/h.

• 121 / Favorit: prostsze odmiany z B16 lub B18, często z trzybiegową przekładnią.
• 122S: Amazon o bardziej sportowym charakterze i dwóch gaźnikach.
• 123GT: B18B 115 KM lub B20 110 KM, skrzynia M41 oraz elektryczny overdrive uruchamiany manetką przy kierownicy.
• P220/P221 Combi: praktyczna odmiana kombi, łącząca silnik B18 i czterobiegową skrzynię w wersji 22134F. undefined

Nadwozie, wnętrze i wyposażenie

Jan Wilsgaard nadał Amazonowi rozpoznawalną sylwetkę z zaokrągloną kabiną, wysoką linią pasa, wyraźnie zaznaczonymi tylnymi błotnikami i subtelnymi płetwami. Z przodu uwagę zwracają dwa owalne wloty powietrza. Pierwsze samochody łączono z czarnym lakierem, czerwonym wnętrzem i jasnoszarym dachem.

Kabina ma prostą, trwałą deskę rozdzielczą i zegary typowe dla lat 50. oraz 60. Tapicerka występowała ze sztucznej skóry lub tkaniny, a w późniejszych samochodach także ze skóry naturalnej. Dwudrzwiowe sedany otrzymały dłuższe drzwi i składane fotele przednie.

W 123GT wnętrze i nadwozie odróżniają sportowa kierownica, centralnie osadzony obrotomierz, dodatkowe zegary i przekaźniki, emblematy oraz listwy GT, koła z właściwymi kołpakami i lampy dodatkowe na zderzaku. W kombi atrakcyjnym, epokowym dodatkiem pozostaje oryginalny bagażnik dachowy.

Amazon w sporcie i turystyce

Prosta konstrukcja, silniki B18 i B20 oraz tylny napęd sprawiły, że Amazon stał się bazą dla samochodów rajdowych. W autach sportowych silnik B20 rozwijano do około 140, a nawet 180 KM. Po 1966 roku Volvo wycofało oficjalne zaangażowanie w rajdy, nadal wspierając jednak niezależnych kierowców.

Amazon dobrze pasuje również do turystyki historycznej: oferuje cztery pełnowymiarowe miejsca, duży bagażnik i wersję kombi. Zachowane egzemplarze potrafią mieć udokumentowane przebiegi przekraczające 300 000 km, co dobrze pokazuje długowieczność tej konstrukcji.

Podsumowanie

Volvo Amazon to szwedzki samochód klasy średniej z lat 1956–1970, dostępny jako sedan dwu- i czterodrzwiowy oraz kombi. Najważniejsze punkty tej serii to projekt Jana Wilsgaarda, silniki B16/B18/B20, napęd na tył, pionierskie trzypunktowe pasy bezpieczeństwa i sportowa odmiana 123GT. Przy wyborze warto rozróżnić podstawowe 121 i Favorit, mocniejsze 122S oraz rzadkie 123GT, a w kombi zwrócić uwagę na P220 i P221.