Historia Rolls-Royce’a Silver Ghost

Model 40/50 HP pokazano w listopadzie 1906 roku, a na drogach pojawił się w kwietniu 1907 roku. Powstał jako duży samochód sześciocylindrowy, w którym Royce położył nacisk na cichą pracę, trwałość i precyzję wykonania. Podwozia początkowo montowano w zakładzie Royce’a w Manchesterze, a od lipca 1908 roku produkcję przeniesiono do Derby.

Nazwa Silver Ghost początkowo nie oznaczała całej serii. Nosił ją konkretny, dwunasty zbudowany samochód: podwozie nr 60551, zarejestrowane jako AX 201. Claude Johnson zamówił je jako demonstrator, z charakterystycznym wykończeniem i detalami platerowanymi srebrem. Rozgłos tego auta sprawił, że prasa zaczęła określać mianem Silver Ghost wszystkie Rolls-Royce’y 40/50 HP. Producent formalnie przyjął tę nazwę dopiero w 1925 roku, gdy zaprezentowano linię Phantom.

W czasie I wojny światowej silnik i podwozie Silver Ghost stały się podstawą samochodów pancernych Rolls-Royce. Wojskowe wozy otrzymały opancerzone nadwozie, wieżyczkę z karabinem maszynowym oraz mocniejszy silnik. Część z nich pozostała w użyciu również podczas II wojny światowej.

40/50 HP, Silver Ghost i następca Phantom

40/50 HP jest właściwą, pierwotną nazwą modelu; Silver Ghost to określenie, które z czasem przylgnęło do całej serii. Przez 18 lat powstało 6 173 egzemplarzy. Konstrukcja była rozwijana bez zmiany jej podstawowej koncepcji: mocnego, rzędowego silnika sześciocylindrowego i osobno karosowanego podwozia.

Pierwsze auta miały silnik o pojemności 7 036 cm³ oraz trzybiegową skrzynię. W 1909 roku pojemność zwiększono do 7 428 cm³, a trzy przełożenia z czasem ustąpiły skrzyni czterobiegowej. Następcą Silver Ghost został w 1925 roku Rolls-Royce New Phantom, później znany jako Phantom I.

Cechy szczególne Rolls-Royce’a Silver Ghost

Najważniejszym elementem Silver Ghost był sześciocylindrowy silnik rzędowy z blokiem cylindrów podzielonym na dwie grupy po trzy cylindry, zamiast typowego wówczas układu trzech par. Silnik miał zawory boczne i aluminiową skrzynię korbową, co pozwoliło połączyć dużą pojemność z relatywnie niską masą zespołu.

Podwozie budowano z myślą o ciężkiej, wieloletniej eksploatacji. Tylna oś, układ kierowniczy i zawieszenie projektowano pod kątem wytrzymałości oraz możliwości obsługi. Wczesne egzemplarze hamowały wyłącznie kołami tylnymi. Po 1919 roku elektryczny rozrusznik i oświetlenie elektryczne stały się wyposażeniem standardowym.

Silver Ghost wyróżniał się także skalą indywidualizacji: klient kupował podwozie, które następnie otrzymywało nadwozie od wybranego coachbuildera. Dlatego pod wspólną nazwą spotyka się zupełnie różne samochody: otwarte Tourery, limuzyny, landaulety i realizacje tworzone na specjalne zamówienie.

Dane techniczne Rolls-Royce’a Silver Ghost

AX 201 – pierwszy „Silver Ghost”

AX 201, podwozie nr 60551, było dwunastym zbudowanym autem 40/50 HP i jedynym samochodem, który pierwotnie otrzymał nazwę Silver Ghost. Powstało na zamówienie Claude’a Johnsona jako demonstracja możliwości Rolls-Royce’a. Specjalne wykończenie oraz srebrzone elementy metalowe odróżniały je od pozostałych podwozi serii.

W nomenklaturze epoki warto rozróżniać ten pojedynczy samochód od całej rodziny 40/50 HP. Określenie Silver Ghost upowszechniło się dla serii przede wszystkim dzięki temu właśnie egzemplarzowi.

Na co zwrócić uwagę przed zakupem

Silver Ghost jest samochodem, w którym zgodność mechaniczna i historia wykonanych prac mają szczególne znaczenie. Przez dziesięciolecia wiele podwozi było restaurowanych, przebudowywanych lub dostosowywanych do innych zadań. Dotyczy to również układu kierowniczego: w części aut oryginalne rozwiązania Rolls-Royce’a zastępowano elementami z późniejszych modeli, między innymi Phantom I.

Przy oględzinach trzeba ustalić, czy silnik, skrzynia, tylna oś, układ kierowniczy i karoseria odpowiadają specyfikacji danego podwozia. Wczesne hamulce działające tylko na tylną oś wymagają właściwej regulacji i świadomej oceny ich działania. W autach z lat około 1920–1922 należy także zweryfikować stan sprzęgła stożkowego.

Nadwozia Tourer miały zwykle drewniany szkielet pod poszyciem, dlatego kontrola konstrukcji drewnianej, mocowań nadwozia i stanu tapicerki jest równie istotna jak ocena mechaniki. Warto sprawdzić również osprzęt epokowy: lampy Lucas lub CAV, niklowane – a nie chromowane – wykończenia oraz poprawność detali takich jak paski skórzane, zamki maski i wskaźnik Elliott 80 mph.

Silnik, przekładnia i sposób jazdy

Sześciocylindrowy silnik 7,4 l rozwijał moc w sposób odpowiadający charakterowi ciężkiego, luksusowego podwozia: istotne były płynność pracy i wysoki moment, a nie sportowa reakcja typowa dla lekkich samochodów. Aluminiowa skrzynia korbowa pomagała ograniczać masę dużej jednostki z zaworami bocznymi.

Wczesna trzybiegowa przekładnia okazała się ograniczeniem podczas startu Silver Ghost w zawodach w 1912 roku. Zastosowanie czterobiegowej skrzyni przyniosło w kolejnym roku sześć zwycięstw, w tym w Austria Alpine Trial. W prowadzeniu trzeba uwzględnić epokową konstrukcję hamulców w najstarszych podwoziach, gdzie hamowanie realizowała wyłącznie oś tylna.

Ważne odmiany mechaniczne:

1. Wczesny 40/50 HP – silnik 7 036 cm³, skrzynia trzybiegowa i hamulce tylne.
2. 40/50 HP po 1909 roku – silnik powiększony do 7 428 cm³.
3. Wersja z przekładnią czterobiegową – rozwiązanie zastosowane po doświadczeniach sportowych z 1912 roku. undefined

Nadwozie, wnętrze i detale

Silver Ghost nie był jednym, zamkniętym stylistycznie modelem nadwoziowym, lecz podwoziem przeznaczonym do zabudowy przez niezależne firmy karoseryjne. Stąd spotyka się zarówno otwarte Tourery, jak i zamknięte nadwozia wykonywane przez europejskich oraz kontynentalnych coachbuilderów. Tourery często miały drewnianą konstrukcję szkieletową i skórzaną tapicerkę.

Do rozpoznawalnych detali należą maska z 15 krótkimi otworami wentylacyjnymi, trzy przednie drzwi zawieszone na zawiasach oraz skórzane pasy służące jako uchwyty we wnętrzu. Metalowe elementy wykańczano pierwotnie niklem, nie chromem. Stosowano między innymi prędkościomierz Elliott 80 mph, oświetlenie Lucas, skórzane uchwyty i zamki maski.

Bagażnik, rodzaj lamp oraz wiele elementów wyposażenia zależały od konkretnego zamówienia i nadwozia. Równie indywidualnie dobierano koła oraz opony; spotykany rozmiar to 700 × 21.

Silver Ghost w kulturze i służbie wojskowej

Silver Ghost pojawiał się w filmach już od lat 20. XX wieku. Samochód tej serii można zobaczyć w Światłach wielkiego miasta Charliego Chaplina, natomiast opancerzona odmiana Rolls-Royce’a wystąpiła w filmie Lawrence z Arabii.

Losy zachowanych samochodów bywają złożone: część egzemplarzy adaptowano do transportu, turystyki albo użytkowania na terenach wiejskich, a następnie wielokrotnie odbudowywano. Przy ocenie konkretnego auta kluczowe jest więc rozróżnienie między zachowanymi oryginalnymi elementami, poprawną rekonstrukcją a późniejszymi modyfikacjami.

Podsumowanie

Rolls-Royce Silver Ghost, czyli 40/50 HP, łączy sześciocylindrowy silnik o pojemności 7 428 cm³, osobno wykonywane nadwozia oraz konstrukcję rozwijaną od 1906 roku aż do wprowadzenia Phantoma w 1925 roku. Najbardziej znanym autem serii pozostaje AX 201, od którego wzięła się nazwa Silver Ghost. Przy zakupie najważniejsze są zgodność podwozia i mechaniki, jakość wcześniejszych renowacji oraz stan drewnianej struktury nadwozia i epokowego osprzętu.