Historia Citroëna SM

Projekt SM wyrósł z Projektu S rozpoczętego przez Citroëna w 1961 roku: celem było stworzenie sportowej odmiany rewolucyjnego wówczas DS-a. Decydujący zwrot nastąpił w 1968 roku, gdy Citroën przejął Maserati. Francuska marka dysponowała wtedy hydropneumatyką, napędem na przednie koła i hydrauliką wysokociśnieniową, a Maserati dostarczyło silnik V6 zaprojektowany przez Giulio Alfieriego.

Citroën SM zadebiutował na Salonie Samochodowym w Genewie w 1970 roku. Był dużym, czteromiejscowym coupé przeznaczonym do szybkiej turystyki, a nie lekkim autem sportowym. Przy prędkości maksymalnej około 220 km/h należał do najszybszych seryjnych samochodów z napędem na przednie koła swojej epoki. W konkursie Europejski Samochód Roku 1971 zajął trzecie miejsce, a w USA otrzymał tytuł Motor Trend Car of the Year 1972.

Produkcję zakończono w 1975 roku, po zbudowaniu 12 920 egzemplarzy. Krótki okres wytwarzania nie przeszkodził SM-owi zapisać się jako wyjątkowe połączenie francuskiego komfortu z włoskim silnikiem GT.

Rozwój modelu i wersje

Wczesne Citroëny SM otrzymały aluminiowy silnik Maserati C114: V6 o kącie rozwarcia 90 stopni, z dwoma wałkami rozrządu w każdej głowicy i pojemnością 2,7 litra. Trzy dwugardzielowe gaźniki Weber były rozwiązaniem stosowanym w pierwszych wersjach, później pojawiło się elektroniczne wtryskiwanie paliwa, podnoszące moc do 178 KM oraz prędkość maksymalną do około 230 km/h.

Oferowano także jednostkę 3,0 litra o mocy 180 KM. Standardem była pięciobiegowa skrzynia manualna, natomiast alternatywę stanowił trzybiegowy automat Borg-Warner. Silnik umieszczono wzdłużnie i cofnięto, a skrzynię biegów umieszczono przed nim — układ charakterystyczny dla przednionapędowego SM-a.

Nie było bezpośredniego następcy SM-a. Planowana limuzyna oparta na jego technice nie weszła do produkcji.

Najważniejsze cechy Citroëna SM

• Silnik Maserati V6 — jednostka C114 łączyła konstrukcję DOHC z trzema gaźnikami Weber lub elektronicznym wtryskiem paliwa.
• Hydropneumatyka — automatyczna regulacja wysokości nadwozia oraz układ zawieszenia z podwójnymi wahaczami z przodu i wahaczami wleczonymi z tyłu.
• DIRAVI / VariPower — hydrauliczne wspomaganie o sile zależnej od prędkości, samoczynny powrót kierownicy do położenia centralnego i tylko dwa obroty od oporu do oporu.
• Hamulce wysokociśnieniowe — cztery tarcze, przy czym przednie umieszczono przy przekładni, oraz charakterystyczny przycisk hamulca, zamiast klasycznego pedału.
• Oświetlenie skrętne — sześć lamp pod przezroczystym kloszem; dwa dodatkowe reflektory doświetlające zakręt obracały się wraz z kierownicą.
• Cztery pełnowymiarowe miejsca — SM mierzył 4 893 mm długości, zachowując funkcję szybkiego samochodu podróżnego.

Dane techniczne Citroëna SM

Wersje specjalne Citroëna SM

Najbardziej niezwykłe odmiany SM-a powstawały w bardzo małych liczbach. Henri Chapron zbudował nieliczne kabriolety na bazie SM-a. W 1972 roku powstały dwa prezydenckie, otwarte samochody przygotowane z okazji wizyty królowej Elżbiety II; później pozostawały w dyspozycji prezydenta Francji.

Citroën przygotował również pięć egzemplarzy dla francuskiej policji, używanych później w służbie autostradowej. Istniał też pojedynczy samochód rajdowy. Skrócony prototyp zajął trzecie miejsce w Rajdzie Portugalii 1972, a SM wygrał Rajd Maroka w 1971 roku.

Słabe punkty i kontrola przed zakupem

Najważniejszym punktem oględzin jest korozja podłogi i podwozia. Stan tych elementów należy ocenić przed zakupem szczególnie dokładnie.

SM wymaga również znajomości dwóch wyspecjalizowanych układów: hydrauliki Citroëna oraz silnika Maserati V6. Hydropneumatyczne zawieszenie powinno po uruchomieniu silnika podnosić nadwozie — typowo najpierw tył, potem przód — a regulacja wysokości przy fotelu kierowcy musi działać prawidłowo. Warto sprawdzić pracę wysokociśnieniowych hamulców, wspomagania DIRAVI i skrętnych reflektorów.

Silnik C114 powinien być obsługiwany przez warsztat znający Maserati i Citroëny SM. Konstrukcja jest złożona, lecz jej kluczowe elementy są dobrze rozpoznane przez wyspecjalizowanych mechaników, a dostęp do części wspierają kluby i środowisko entuzjastów.

Silnik, prowadzenie i charakter jazdy

Citroën SM nie prowadzi się jak klasyczne coupé z silnikiem z przodu i tylnym napędem. V6 Maserati daje wyrazisty, rasowy dźwięk przy wyższych obrotach, podczas gdy hydropneumatyka izoluje kabinę od nierówności. Efektem jest płynna, szybka jazda na długich trasach, a nie surowe, bezpośrednie odczucie lekkiego auta sportowego.

Układ DIRAVI jest kluczowy dla charakteru SM-a. Przy niskiej prędkości wspomaganie pracuje lekko, a wraz ze wzrostem prędkości siła na kierownicy rośnie. Samoczynne centrowanie i przełożenie wynoszące dwa obroty między skrajnymi położeniami wymagają przyzwyczajenia, lecz współgrają ze stabilnością samochodu w łukach.

Warianty warte rozróżnienia:

1. 2.7 gaźnikowy — trzy gaźniki Weber i najwcześniejsza konfiguracja silnika C114.
2. 2.7 Injection — elektroniczny wtrysk, 178 KM i około 230 km/h prędkości maksymalnej.
3. 3.0 — powiększona pojemność i moc 180 KM; dostępny także z trzybiegową automatyczną skrzynią Borg-Warner. undefined

Nadwozie i wnętrze

Robert Opron narysował SM-a jako niskie, długie coupé o profilu kropli. Przód z sześcioma reflektorami ukrytymi pod jednym kloszem z pleksi, mocno zwężona tylna część nadwozia oraz znacznie szerszy rozstaw kół przednich niż tylnych nadają mu natychmiast rozpoznawalną sylwetkę. Auto ma 1 836 mm szerokości, 1 324 mm wysokości i 4 893 mm długości.

W kabinie dominują rozwiązania odmienne od niemieckich czy włoskich GT z tego okresu: owalne zegary, jednoramienna owalna kierownica, pionowo zamontowane radio Continental Edison oraz duża dźwignia regulacji prześwitu po lewej stronie kierowcy. Wystrój inspirowano art déco.

Fotele były obszerne i profilowane, tapicerowane skórą albo welurem Jersey. Wśród fabrycznych elementów wyposażenia znajdowały się klimatyzacja, elektryczne szyby i radio AM/FM stereo. Rzadką opcją był szyberdach, a do SM-a oferowano też dopasowany komplet walizek Louis Vuitton.

Reflektory i homologacja

Sześć reflektorów pod osłoną z pleksi było jednym z najbardziej zaawansowanych rozwiązań SM-a, ale stało się także źródłem problemów homologacyjnych. Konstrukcja oświetlenia i ryzyko olśnienia sprawiły, że samochód początkowo nie uzyskał akceptacji niemieckiego TÜV. Zastrzeżenia budziła również czytelność tablicy rejestracyjnej. Dla Citroëna SM wprowadzono później rozwiązanie szczególne, a układ reflektorów zaakceptowano.

Citroën SM — podsumowanie

Citroën SM jest czteromiejscowym coupé GT z lat 1970–1975, w którym połączono silnik Maserati V6, przedni napęd i hydropneumatyczne zawieszenie Citroëna. DIRAVI, hamulec obsługiwany przyciskiem, skrętne reflektory oraz nadwozie Roberta Oprona sprawiają, że nie można go pomylić z żadnym innym samochodem swojej dekady. Przy zakupie najważniejsze są stan podwozia oraz rzetelnie utrzymane układy hydrauliczne i napędowe.