Alfa Romeo 1900 M AR51 „Matta“ – een buitengewoon stukje Alfa-Romeo-geschiedenis
Een terreinwagen van Alfa Romeo? Wat vandaag nauwelijks ongebruikelijk klinkt, was begin jaren 1950 een behoorlijk verrassend idee. Alfa Romeo stond bekend om elegante sedans en sportauto's – nu moest het merk in opdracht van het Italiaanse ministerie van Defensie een lichte terreinwagen ontwikkelen.
Het resultaat droeg officieel de aanduiding 1900 M AR51. De „1900“ verwees naar de technische basis, de „M“ naar het militaire gebruiksdoel en „AR“ naar Autovettura da Ricognizione, oftewel verkenningswagen. De opdracht voorzag in een robuuste vierwielaandrijver die de na de oorlog aanwezige Amerikaanse Jeeps kon vervangen. Alfa Romeo pakte deze taak echter op een typisch eigen manier aan: in plaats van eenvoudige serietechniek kwam er een technisch geavanceerd geconstrueerd voertuig op de wielen.
Het hart ervan was de van de Alfa Romeo 1900 afgeleide 1,9-liter viercilinder met twee bovenliggende nokkenassen. Voor gebruik in het terrein werd de motor dienovereenkomstig aangepast en voorzien van dry-sumpsmering. Daarbij kwamen vierwielaandrijving met reductiebak, een ladderchassis en een voor een terreinwagen uit die tijd ongebruikelijke onafhankelijke wielophanging aan de vooras.
Dat Alfa Romeo bij de ontwikkeling niet bepaald bescheiden te werk ging, blijkt uit een van de bekendste verhalen rond de AR51: op 5 oktober 1951 beklom het prototype voor het publiek de trappen naar de basiliek van Assisi. De wagen liet daarmee op indrukwekkende wijze zien wat hij in zijn mars had – en kreeg in dit verband zijn later legendarisch geworden bijnaam „Matta“, Italiaans voor „de gekke“ of „de waanzinnige“. De naam was oorspronkelijk geen officiële modelaanduiding, maar een bijnaam die door de spectaculaire optredens van het voertuig ingeburgerd raakte.
Ook in de strijd met de door Fiat ontwikkelde terreinwagen wist de Matta de aandacht op zich te vestigen. In 1952 nam een exemplaar deel aan de Mille Miglia – in het enige jaar waarin daar ook militaire voertuigen werden toegelaten – en versloeg daarbij de Fiat Campagnola. Voor een terreinwagen was dat een passend bewijs van de ongebruikelijke ambities waarmee Alfa Romeo dit project had aangepakt.
De militaire AR51 wist uiteindelijk niet op te boksen tegen de eenvoudigere en goedkopere concurrentie van Fiat. Alfa Romeo produceerde desondanks een kleine serie: ongeveer 2.000 voertuigen gingen naar het Italiaanse leger, daarnaast waren er slechts enkele civiele AR52's. Juist dit geringe aantal maakt de Matta vandaag tot een buitengewoon zeldzame verschijning onder de historische Alfa Romeo's.
De hier aangeboden Alfa Romeo 1900 M AR51 werd in 1972 voor het eerst toegelaten tot het openbare wegverkeer. Van 2019 tot 2021 werd het voertuig volledig gerestaureerd en vervolgens voorzien van een H-kenteken.
Daarmee is de Matta niet alleen een buitengewone Alfa Romeo, maar ook een voertuig met een geschiedenis die zich nauwelijks laat vergelijken met die van een gewone oldtimer. Ze vertelt over een tijd waarin Alfa Romeo bereid was een technisch geavanceerde terreinwagen voor het Italiaanse leger te ontwikkelen – en daarbij zelfs zo ver ging om hem de trappen van Assisi op te sturen.
De „Matta“ is een van de meest ongewone verhalen uit de geschiedenis van Alfa Romeo. En precies daarom is ze vandaag zo'n fascinerende verzamelaarsauto.
Rijd je droom!
Deze beschrijving is automatisch vertaald. Oorspronkelijke taal: Duits.